1946 – 1991-yillarda Yaponiya va Osiyoning yangi industrial mamlakatlari
Ikkinchi jahon urushida mag‘lub bo‘lgan Yaponiya 1945–1952-yillarda AQSH boshchiligidagi ittifoqchi okkupatsiyasi ostida bo‘ldi (general Duglas Makartur). 1947-yil 3-mayda kuchga kirgan yangi konstitutsiya imperatorni «davlat ramzi» qildi, xalq suverenitetini va fuqarolik huquqlarini belgiladi, 9-moddasi urushdan voz kechishni e’lon qildi; yer islohoti o‘tkazildi, yirik konsernlar (dzaybatsu) qayta tashkil qilindi, kasaba uyushmalari qonuniylashtirildi. 1951-yil sentabrdagi San-Fransisko shartnomasi 1952-yil aprelda kuchga kirib, okkupatsiyani tugatdi; Yaponiya AQSH bilan xavfsizlik shartnomasini imzoladi, 1956-yilda BMTga qabul qilindi. 1950-yillarning o‘rtalaridan 1970-yillar boshigacha yillik o‘sish o‘rtacha 10 foizga yaqin bo‘ldi («iqtisodiy mo‘jiza»): sifat nazorati, ilmiy-texnik yangilik, yuqori jamg‘arma va kam harbiy xarajat sabab bo‘ldi; 1968-yilda Yaponiya yalpi milliy mahsulot bo‘yicha dunyoda ikkinchi o‘ringa chiqdi. 1973-yilgi neft inqirozidan so‘ng iqtisod energiyani tejaydigan, ilmtalab tarmoqlar (elektronika, robototexnika) sari o‘tdi. 1960–1980-yillarda Janubiy Koreya, Tayvan, Singapur va Gonkong («Osiyo yo‘lbarslari») eksportga yo‘naltirilgan industrlashtirish orqali tez rivojlandi; keyin Malayziya, Tailand, Indoneziya kabi mamlakatlar ularga ergashdi.
Iqtisodiy o‘sish chizmasi: o‘qituvchi bergan raqamlar (taxminiy o‘rtacha o‘sish) asosida 1950–1990-yillar uchun ustunli diagramma chizing va ikki burilish nuqtasini (1973-yil neft inqirozi va boshqa) belgilang.