ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Jahon tarixi

Yaponiya va Osiyo yo‘lbarslari

Darslar 23 · 1 ta dars · Sh. Ergashev, B. Xodjayev, J. Abdullayev. Jahon tarixi (1918–1991-yillar), 10-sinf, 1-nashr. «Turon-Iqbol» nashriyoti, Toshkent, 2017
23

1946 – 1991-yillarda Yaponiya va Osiyoning yangi industrial mamlakatlari

Darslik: 105–109-betlar
MaqsadYaponiyaning urushdan keyingi demokratik islohotlari va «iqtisodiy mo‘jizasi»ni hamda Osiyoning yangi industrial mamlakatlari rivojini tushuntirish.
Yangi so‘zlar
okkupatsiya · occupationyapon «iqtisodiy mo‘jizasi» · Japanese “economic miracle”«Osiyo yo‘lbarslari» · “Asian Tigers”postindustrial iqtisodiyot · post-industrial economy
Tushuntirish

Ikkinchi jahon urushida mag‘lub bo‘lgan Yaponiya 1945–1952-yillarda AQSH boshchiligidagi ittifoqchi okkupatsiyasi ostida bo‘ldi (general Duglas Makartur). 1947-yil 3-mayda kuchga kirgan yangi konstitutsiya imperatorni «davlat ramzi» qildi, xalq suverenitetini va fuqarolik huquqlarini belgiladi, 9-moddasi urushdan voz kechishni e’lon qildi; yer islohoti o‘tkazildi, yirik konsernlar (dzaybatsu) qayta tashkil qilindi, kasaba uyushmalari qonuniylashtirildi. 1951-yil sentabrdagi San-Fransisko shartnomasi 1952-yil aprelda kuchga kirib, okkupatsiyani tugatdi; Yaponiya AQSH bilan xavfsizlik shartnomasini imzoladi, 1956-yilda BMTga qabul qilindi. 1950-yillarning o‘rtalaridan 1970-yillar boshigacha yillik o‘sish o‘rtacha 10 foizga yaqin bo‘ldi («iqtisodiy mo‘jiza»): sifat nazorati, ilmiy-texnik yangilik, yuqori jamg‘arma va kam harbiy xarajat sabab bo‘ldi; 1968-yilda Yaponiya yalpi milliy mahsulot bo‘yicha dunyoda ikkinchi o‘ringa chiqdi. 1973-yilgi neft inqirozidan so‘ng iqtisod energiyani tejaydigan, ilmtalab tarmoqlar (elektronika, robototexnika) sari o‘tdi. 1960–1980-yillarda Janubiy Koreya, Tayvan, Singapur va Gonkong («Osiyo yo‘lbarslari») eksportga yo‘naltirilgan industrlashtirish orqali tez rivojlandi; keyin Malayziya, Tailand, Indoneziya kabi mamlakatlar ularga ergashdi.

1945AQSH ishg‘oli 1945–19521947Yangi konstitutsiya, 3 may1952Ishg‘ol tugadi1956BMTga a’zo1968Dunyoda 2-iqtisodiyot1973Neft inqirozi
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

O‘quvchi konspekt yuritishning bir usulini katta sinf o‘quvchisidan o‘rgandi, uni o‘z fanlariga moslashtirdi va keyinroq sinfdoshlariga yaxshilangan variantini ko‘rsatdi. Usulni avval o‘rganib, keyin yaxshilash ilgarilashning keng tarqalgan yo‘li.

Kim ishlatadi

Muhandislar mavjud usullarni o‘z sharoitiga moslashtiradi, hunarmandlar ustozidan o‘rganib, keyin o‘z usulini topadi, dizaynerlar eski g‘oyalarni yaxshilaydi.

Bugun sinab ko‘ring

Kimdandir o‘rgangan bitta usulni tanlang va uni o‘zingizga qulayroq qilish uchun bitta kichik o‘zgartirishni yozing.

Namunalar
9-modda: Yaponiya xalqaro nizolarni hal qilish usuli sifatida urushdan voz kechadi; mudofaa uchun «O‘z-o‘zini himoya qilish kuchlari» tuzilgan. Bu modda keyinchalik ichki munozaralar mavzusi bo‘lib qoldi.
Kitob ma’lumotiga aniqlik: darslikda «EKSPO–70» Tokioda o‘tgan deyilgan, aslida u Osakada bo‘lib o‘tgan (1970-yil); Tokioda esa 1964-yilda Yozgi Olimpiya o‘yinlari o‘tkazilgan.
Sinfda faoliyat

Iqtisodiy o‘sish chizmasi: o‘qituvchi bergan raqamlar (taxminiy o‘rtacha o‘sish) asosida 1950–1990-yillar uchun ustunli diagramma chizing va ikki burilish nuqtasini (1973-yil neft inqirozi va boshqa) belgilang.

Mashq
1
Yaponiyadagi okkupatsiya qachon tugadi?
2
1947-yilgi konstitutsiyaning 9-moddasi nimani e’lon qildi?
3
«Osiyo yo‘lbarslari» deb qaysi to‘rt iqtisodiyot ataladi?
4
Yaponiya «iqtisodiy mo‘jizasi»ning 3 sababini ayting.
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuli10 % chegirma — rostmi?Haftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →