ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Jahon tarixi

Buyuk Britaniya va Fransiya, 1946–1991

Darslar 21 · 1 ta dars · Sh. Ergashev, B. Xodjayev, J. Abdullayev. Jahon tarixi (1918–1991-yillar), 10-sinf, 1-nashr. «Turon-Iqbol» nashriyoti, Toshkent, 2017
21

1946 – 1991-yillarda Buyuk Britaniya va Fransiya

Darslik: 94–98-betlar
MaqsadBuyuk Britaniya va Fransiyaning urushdan keyingi rivojini, mustamlaka imperiyalarining tugashini va hozirgi siyosiy tuzilmalarga yo‘lni tushuntirish.
Yangi so‘zlar
farovonlik davlati · welfare stateBeshinchi respublika · Fifth Republic«Tetcher davri» · the Thatcher eradekolonizatsiya · decolonisation
Tushuntirish

Buyuk Britaniya urushdan iqtisodiy kuchsizlangan holda chiqdi; 1945-yilda saylovda g‘alaba qozongan leyboristlar hukumati (Klement Ettli) ayrim tarmoqlarni milliylashtirdi va 1948-yilda Milliy sog‘liqni saqlash xizmatini (NHS) tuzdi. 1947-yilda Hindiston mustaqil bo‘ldi, keyingi o‘n yilliklarda Britaniya imperiyasining ko‘p mustamlakalari mustaqillik oldi; 1956-yilgi Suvaysh inqirozi uning dunyoviy ta’siri kamayganini ko‘rsatdi. 1973-yilda Buyuk Britaniya Yevropa Iqtisodiy Hamjamiyatiga kirdi; 1979–1990-yillarda Margaret Tetcher hukumati davlat aralashuvini kamaytirish, xususiylashtirish va soliqlarni tushirish siyosatini olib bordi, 1982-yilda Folklend orollari uchun Argentina bilan urush bo‘ldi; Shimoliy Irlandiyada 1969-yildan zo‘ravonlikli nizo («Troubles») davom etdi. Fransiyada 1946-yilda To‘rtinchi respublika o‘rnatildi, mustamlaka urushlari (Hindixitoy 1946–1954, Jazoir 1954–1962) uni toliqtirdi; 1958-yilda Sharl de Goll hokimiyatga qaytdi va kuchli prezident hokimiyatiga ega Beshinchi respublika konstitutsiyasi referendumda qabul qilindi. 1960-yilda Fransiyaning ko‘plab Afrika mustamlakalari mustaqil bo‘ldi, 1962-yilda Jazoir mustaqilligi tan olindi; 1966-yilda Fransiya NATOning birlashgan harbiy qo‘mondonligidan chiqdi, 1968-yil may oyidagi talabalar va ishchilar harakati de Goll hokimiyatini zaiflashtirdi va u 1969-yilda iste’foga chiqdi. 1981–1995-yillarda sotsialist Fransua Mitteran prezident bo‘ldi.

1948NHS1956Suvaysh inqirozi1958Beshinchi respublika1962Jazoir mustaqilligi1969De Goll iste’fosi1973EIH1982Folklend urushi
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Maktab o‘z jamoasini tuman sport ligasiga qo‘shdi. Endi umumiy qoidalar va jadvalga amal qilish kerak edi, lekin ko‘proq o‘yin va yangi raqiblar paydo bo‘ldi. Guruhga qo‘shilish umumiy qoidalarni ham, umumiy imkoniyatlarni ham olib keladi. (Bu kichik o‘xshatish.)

Kim ishlatadi

Xalqaro tashkilotlar xodimlari a’zo tomonlar kelishuvini yuritadi, liga tashkilotchilari jadval va qoidalarni belgilaydi, savdo mutaxassislari umumiy qoidalar bo‘yicha ishlaydi.

Bugun sinab ko‘ring

O‘zingiz a’zo bo‘lgan guruh (sinf yoki to‘garak) uchun bitta foydani va bitta umumiy qoidani yozing.

Namunalar
Dekolonizatsiya: Britaniya imperiyasidan Hamdo‘stlikka o‘tish ko‘p hollarda nisbatan tinch bo‘ldi (Keniya, Malayya kabi qurolli mojarolar bundan mustasno); Fransiyada Jazoir urushi esa uzoq va og‘ir mojaroga aylandi hamda siyosiy inqirozni keltirdi. Bu farq ikki mamlakatning ichki siyosatiga turlicha ta’sir qildi.
Buyuk BritaniyaFransiya
konstitutsion monarxiyaBeshinchi respublika, kuchli prezident
Ichki farqlar: Britaniya konstitutsiyaviy monarxiya va parlament tizimini saqladi, Fransiya esa 1958-yilda yarim prezidentlik tizimiga o‘tdi. Ikkalasi ham Yevropa integratsiyasida qatnashdi (Fransiya – asoschi, 1957-yilgi Rim shartnomasi).
Sinfda faoliyat

Solishtirish jadvali: Britaniya va Fransiyaning 1945–1991-yillardagi to‘rt qadamini (siyosiy tizim, mustamlakalar, Yevropa siyosati, iqtisodiy islohotlar) qatorma-qator yozing.

Mashq
1
1948-yilda Buyuk Britaniyada qanday muhim ijtimoiy muassasa tuzildi?
2
Margaret Tetcher qaysi yillarda bosh vazir bo‘ldi?
3
Beshinchi respublika konstitutsiyasi qaysi yili va kim rahbarligida qabul qilindi?
4
Fransiya Jazoir mustaqilligini qachon tan oldi va nima uchun bu siyosiy inqirozga bog‘liq edi?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliHar kuni ikki baravar oshadigan ish haqiHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →