1946 – 1991-yillarda Sovet Ittifoqi (II): 1964–1991-yillar
1964-yildan 1982-yilgacha rahbarlik qilgan Leonid Brejnev davrida dastlab iqtisodiy islohotlar (1965) o‘tkazildi, 1970-yillarda esa o‘sish sekinlashdi, xomashyo va neft eksportiga bog‘liqlik oshdi, boshqaruv jumudlashdi; bu davr «turg‘unlik» deb ataladi. 1968-yilda Chexoslovakiyadagi islohotlar (Praga bahori) Varshava Shartnomasi qo‘shinlari kiritilishi bilan to‘xtatildi, 1979-yil dekabrda sovet qo‘shinlari Afg‘onistonga kiritildi va 1989-yilgacha davom etgan urush katta yo‘qotish keltirdi. Andropov va Chernenko qisqa davrdan so‘ng 1985-yil martda Mixail Gorbachyov rahbar bo‘ldi va «qayta qurish», «oshkoralik» hamda «yangicha siyosiy tafakkur» kursini e’lon qildi; 1986-yil aprelda Chernobil AESdagi avariya tizim kamchiliklarini ko‘rsatdi. 1988–1991-yillarda saylovlar, matbuot erkinligi va ko‘ppartiyaviylik kengaydi, respublikalarda milliy harakatlar kuchaydi, iqtisodiy qiyinchiliklar chuqurlashdi. 1991-yil 19–21-avgustda GKChP to‘ntarishga urindi va muvaffaqiyatsiz bo‘ldi; respublikalar birin-ketin mustaqillikni e’lon qildi (O‘zbekiston – 1991-yil 31-avgustda), 8-dekabrda Belovej kelishuvi bilan MDH tuzildi, 21-dekabrdagi Almati deklaratsiyasi bilan unga 11 respublika (jumladan O‘zbekiston) qo‘shildi, 25-dekabrda Gorbachyov iste’foga chiqdi va SSSR tugatildi.
Voqealar zinasi: GKChP, Belovej, Almati deklaratsiyasi, Gorbachyov iste’fosi va O‘zbekiston mustaqilligi kartochkalarini kronologik joylashtirib, har biri uchun bir jumlalik izoh yozing.