1918 – 1939-yillarda Afrika mamlakatlari
Birinchi jahon urushidan keyin Afrikaning deyarli butun hududi Yevropa davlatlari – Buyuk Britaniya, Fransiya, Belgiya, Portugaliya, Italiya va Ispaniya – qo‘lida edi; mustaqil qolgan faqat Efiopiya va Liberiya (Misr 1922-yildan rasmiy mustaqil) edi. Sobiq nemis mustamlakalari Millatlar Ligasi mandati asosida bo‘lib olindi (masalan, Tanganika – Buyuk Britaniyaga, Ruanda-Urundi – Belgiyaga, Janubi-G‘arbiy Afrika – Janubiy Afrika Ittifoqiga). Metropoliyalar temir yo‘l, port va ma’muriyat qurdi, plantatsiya va konlarda mahalliy aholining majburiy yoki arzon mehnatidan foydalandi; an’anaviy qabila boshliqlari ko‘pincha mustamlaka boshqaruviga qo‘shib olindi. Shimoliy Afrikada Misr 1922-yilda mustaqillik e’lon qildi (Britaniya ba’zi vakolatlarni saqlab qoldi), 1923-yilda konstitutsiya qabul qilindi; Jazoir, Tunis, Marokashda Fransiya hukmronligiga qarshi milliy harakatlar (Tunisda Habib Burgiba) kuchaydi; Liviyada italyan bosqiniga qarshi qarshilik 1931-yilda Umar Muxtorning qatl etilishi bilan bostirildi. Tropik Afrikada siyosiy tashkilotlar paydo bo‘ldi: Janubiy Afrikada Afrika Milliy Kongressi 1912-yilda tuzilgan edi, Panafrika kongresslari esa (1919-yildan; Uilyam Dyubua) irqiy kamsitishni tugatishni talab qildi. 1926-yilda Millatlar Ligasi «Qullik haqida» konvensiyani qabul qildi. Ikkinchi jahon urushida Afrika strategik ahamiyat kasb etdi, yuz minglab afrikaliklar frontlarda qatnashdi.
Bir o‘quvchi mintaqa xaritasini yangi va eski atlasda ko‘rdi. Eski xaritada ba’zi nomlar yangisida yo‘q ekan. U xaritaning nashr yilini qarab, eski kitobdagi nom nimaga to‘g‘ri kelishini tushundi.
Kartograflar va geograflar xaritalarni yangilaydi, tarixchilar eski xaritalardan foydalanadi, kutubxonachilar manbaning nashr yilini aniqlaydi.
Maktab atlasi yoki ekrandagi xaritadan bir hududni toping va eski va yangi xarita bo‘lsa, bitta farqni yozing; bo‘lmasa, xaritaning chiqarilgan yilini toping.
| Mintaqa | Boshqaruv |
|---|---|
| Tanganika | Britaniya |
| Ruanda-Urundi | Belgiya |
| Janubi-G‘arbiy Afrika | Janubiy Afrika Ittifoqi |
Xarita: 1939-yil Afrikasini bo‘yang: Britaniya (qizil), Fransiya (ko‘k), Belgiya, Portugaliya, Italiya, Ispaniya va mustaqil davlatlar uchun alohida ranglar.