ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Jahon tarixi

Xitoy va Hindiston, 1918–1939

Darslar 12 · 1 ta dars · Sh. Ergashev, B. Xodjayev, J. Abdullayev. Jahon tarixi (1918–1991-yillar), 10-sinf, 1-nashr. «Turon-Iqbol» nashriyoti, Toshkent, 2017
12

1918 – 1939-yillarda Xitoy va Hindiston

Darslik: 51–56-betlar
MaqsadXitoyda milliy inqilob va fuqarolar urushini, Yaponiya bosqinini hamda Hindistonda Gandi boshchiligidagi zo‘ravonliksiz kurashni tushuntirish.
Yangi so‘zlar
4-may harakati · May Fourth MovementGomindan · Kuomintangzo‘ravonliksiz qarshilik · non-violent resistanceHindiston Milliy Kongressi · Indian National Congress
Tushuntirish

Xitoyda 1919-yil 4-mayda Pekinda talabalar Parij konferensiyasi qarorlariga qarshi namoyish qildi (Shandun masalasi) va bu milliy harakatga aylandi; 1921–1922-yillardagi Vashington konferensiyasida Xitoy suvereniteti tan olindi va Shandun qaytarildi. Sun Yatsen boshchiligidagi Gomindan 1925-yilda uning vafotidan so‘ng general Chan Kayshi qo‘l ostida 1926–1928-yillarda Shimolga yurish o‘tkazib, mamlakatni birlashtirdi va Nankinda hukumat tuzdi; 1927-yilda Gomindan bilan kommunistlar o‘rtasidagi hamkorlik uzildi va fuqarolar urushi boshlandi. Kommunistlar 1931-yilda qishloq hududlarida Xitoy Sovet Respublikasini e’lon qildi (rais Mao Szedun), 1934–1935-yillarda esa Uzoq yurishga chiqdi. 1931-yilda Yaponiya Manchjuriyani bosib oldi, 1936-yil dekabrdagi Sian voqeasidan so‘ng Gomindan va kommunistlar yaponlarga qarshi birlashdi, 1937-yilda keng miqyosli urush boshlandi. Hindistonda esa Birinchi jahon urushidan keyin Britaniya imtiyoz va’dalari bajarilmadi, 1919-yilda Amritsarda tinch yig‘ilish o‘qqa tutildi; Mohandas (Maxatma) Gandi boshchiligidagi Hindiston Milliy Kongressi zo‘ravonliksiz hamkorlik qilmaslik (1920–1922) va 1930-yilgi «Tuz yurishi» kabi harakatlarni uyushtirdi, 1935-yilgi qonun esa viloyatlarga cheklangan o‘zini o‘zi boshqarish berdi.

19194 may harakati1920Gandi: hamkorlik qilmaslik 1920–19221927Gomindan–kommunistlar bo‘linishi1930Tuz yurishi1934Uzoq yurish 1934–19351936Sian voqeasi1937Yaponiya bilan urush
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Sinf o‘quvchilari tanaffus qoidasidan norozi edi. Ular janjal qilmadi: sababini yozib, yechim taklif qilgan hurmatli xat tayyorladi va ko‘pchilik imzo qo‘ydi. Maktab rahbari xatni ko‘rib chiqdi.

Kim ishlatadi

Fuqarolik guruhlari murojaatlar tayyorlaydi, huquqshunoslar ularning to‘g‘ri rasmiylashtirilishiga yordam beradi, jurnalistlar jamoatchilik murojaatlari haqida xabar beradi.

Bugun sinab ko‘ring

Maktab yoki uydagi kichik bir narsani o‘zgartirishni so‘rab, sabab va taklif bilan uch gaplik muloyim iltimos yozing.

Namunalar
«Tuz yurishi» (1930): Gandi tuz ustidagi britaniya soliq monopoliyasiga qarshi dengiz bo‘yiga yurish qildi va tuz yig‘di. Bu harakatga juda ko‘p odam qo‘shildi va u zo‘ravonliksiz qarshilikning ramziga aylandi.
GomindanhukumatiKommunistlarYaponbosqinchilariXitoydagi uchkuch
Xitoy uch kuchi: Gomindan hukumati, kommunistlar va yapon bosqinchilari. 1937-yildan keyin Gomindan va kommunistlar rasmiy ittifoq tuzdi, lekin ular o‘rtasidagi raqobat saqlanib qoldi.
Sinfda faoliyat

Ikki ustunli jadval: chap ustunda Xitoy, o‘ng ustunda Hindiston; har birida «Yetakchi – usul – natija» qatorlarini kitob va dars asosida to‘ldiring.

Mashq
1
4-may harakati qachon va nima uchun boshlandi?
2
Chan Kayshi boshchiligidagi Shimolga yurish qaysi yillarda bo‘ldi?
3
Gandining kurash usulini ayting.
4
Nima uchun 1936-yildagi Sian voqeasidan keyin Gomindan va kommunistlar birlashdi?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliReklamadagi to‘rt arqonli blokHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →