☰ Mundarija · Jahon tarixi

Germaniya va Italiya, 1946–1991

Darslar 22 · 1 ta dars · Sh. Ergashev, B. Xodjayev, J. Abdullayev. Jahon tarixi (1918–1991-yillar), 10-sinf, 1-nashr. «Turon-Iqbol» nashriyoti, Toshkent, 2017
22

1946 – 1991-yillarda Germaniya va Italiya

Darslik: 99–104-betlar
MaqsadGermaniyaning bo‘linishi va birlashishini, G‘arbiy Germaniya «iqtisodiy mo‘jizasi»ni hamda Italiya Respublikasi rivojini tushuntirish.
Yangi so‘zlar
okkupatsiya zonalari · occupation zones«iqtisodiy mo‘jiza» · “economic miracle”Berlin devori · Berlin WallRim shartnomasi · Treaty of Rome
Tushuntirish

1945-yilda mag‘lub Germaniya AQSH, SSSR, Buyuk Britaniya va Fransiya zonalariga bo‘lindi, Berlin ham to‘rt sektorga bo‘lindi. «Sovuq urush» sharoitida 1949-yil 23-mayda G‘arbiy zonalarda Germaniya Federativ Respublikasi (GFR), 7-oktabrda sovet zonasida Germaniya Demokratik Respublikasi (GDR) tuzildi. GFRda kansler Konrad Adenauer (1949–1963) va iqtisod vaziri Lyudvig Erxard siyosati, Marshall rejasi va ijtimoiy bozor iqtisodiyoti tufayli 1950–1960-yillarda tez tiklanish («iqtisodiy mo‘jiza») yuz berdi; 1955-yilda GFR NATOga kirdi, 1957-yilda Rim shartnomasining asoschilaridan biri bo‘ldi. GDRda bir partiyaviy tizim va rejali iqtisodiyot bo‘ldi; ko‘p odam G‘arbga ketgani sababli 1961-yil 13-avgustda Berlin devori qurildi. 1969–1974-yillarda Villi Brandt «Sharqiy siyosat» bilan Sharqiy Yevropa mamlakatlari bilan munosabatlarni yaxshiladi. 1989-yil kuzida GDRda ommaviy norozilik avj oldi, 9-noyabrda devor ochildi, 1990-yil 3-oktabrda Germaniya birlashdi (kansler Gelmut Kol). Italiyada 1946-yil 2-iyundagi referendumda respublika tanlandi, 1948-yil 1-yanvarda yangi konstitutsiya kuchga kirdi; Italiya NATO (1949) va Rim shartnomasi (1957) ishtirokchisi bo‘ldi, 1950–1960-yillarda iqtisodiy o‘sish («iqtisodiy mo‘jiza») kuzatildi, 1970–1980-yillarda esa hukumatlar tez-tez almashdi, terrorizm va uyushgan jinoyatchilik jiddiy muammo bo‘ldi.

Namunalar
Berlin devori: 1961-yildan 1989-yilgacha Sharqiy va G‘arbiy Berlinni ajratdi; uni kesib o‘tishga uringanlar orasida qurbonlar bo‘ldi. 1989-yil 9-noyabr kechasi chegara ochilishi bo‘yicha e’lon odamlarning ommaviy o‘tishiga olib keldi.
Italiya va Germaniya taqqoslanadi: ikkalasi ham fashistik/natsistik o‘tmishdan keyin demokratik konstitutsiya qabul qildi, NATO va Yevropa integratsiyasiga qo‘shildi; farqi – Germaniya ikkiga bo‘lingan, Italiya esa yagona davlat bo‘lib qoldi.
Sinfda faoliyat

Xaritada GFR va GDRning chegaralarini, Berlinning 4 sektorini va «Berlin devori» chizig‘ini belgilang; keyin 1990-yil birlashish sanasini yozing.

Mashq
1
GFR va GDR qachon tuzilgan?
2
Berlin devori qachon qurildi va qachon ochildi?
3
Germaniya qachon birlashdi?
4
Italiya respublikaga qachon va qanday o‘tdi?