Ikkinchi jahon urushi va uning yakunlari (I): urushning boshlanishi va borishi
Ikkinchi jahon urushining sabablari orasida Versal tizimining zaifligi, 1929-yilgi inqirozdan keyingi iqtisodiy va siyosiy beqarorlik, Germaniya, Italiya va Yaponiyadagi tajovuzkor rejimlar hamda «tajovuzkorga yon berish» siyosati bor edi. 1938-yil martda Avstriya Germaniyaga qo‘shib olindi (anshlyus), 1938-yil 29–30-sentabrdagi Myunxen kelishuvi bilan Sudet viloyati berildi, 1939-yil martda Chexoslovakiya bo‘lib tashlandi; 1939-yil 23-avgustda Germaniya va SSSR hujum qilmaslik shartnomasini (Molotov–Ribbentrop pakti) imzoladi. 1939-yil 1-sentabrda Germaniya Polshaga hujum qildi, 3-sentabrda Buyuk Britaniya va Fransiya urush e’lon qildi; 17-sentabrda SSSR qo‘shinlari Polshaning sharqiy qismiga kirdi. 1940-yilda Germaniya Daniya, Norvegiya, Niderlandiya, Belgiya va Fransiyani egalladi (Parij 14-iyunda olindi), Buyuk Britaniya esa havo jangida o‘zini himoya qildi; 1940-yil 27-sentabrda Germaniya, Italiya va Yaponiya Uchlar paktini imzoladi. 1941-yil 22-iyunda Germaniya SSSRga hujum qildi («Barbarossa»), avgustda Atlantik xartiya e’lon qilindi, 7-dekabrda Yaponiya Pyorl-Xarborga hujum qilib, AQSHni urushga tortdi. 1941-yil dekabrda Moskva ostonasida nemis hujumi to‘xtatildi, 1942-yil iyulda boshlangan Stalingrad jangi sovet qo‘shinlarining noyabrdagi qarshi hujumi va 1943-yil 2-fevralda qurshovdagi nemis armiyasining taslim bo‘lishi bilan tugadi – urushda burilish yuz berdi; 1944-yil 6-iyunda ittifoqchilar Normandiyaga qo‘shin tushirdi.
1939 e. → XX asr e. · II ming yillik
Bizning kunimizdan: 87 yil oldin
Asr = 100 yil. 1-asr: 1–100-yillar. Eramizdan avvalgi yillar kamayib boradi.
Hovlida kichik tortishuv boshlandi. Bir bola do‘stini chaqirdi, ikkinchisi ham o‘z do‘stlarini chaqirdi va tortishuv katta janjalga aylandi. Katta qo‘shni boshidayoq ikkalasini tinglagani uchun janjal bunchalik kattalashmasligi mumkin edi. (Bu kichik o‘xshatish.)
Vositachilar va maktab maslahatchilari nizoni boshida tinchitadi, diplomatlar kelishuv topishga harakat qiladi, jurnalistlar voqealar qanday bosqichlarda kuchayganini tushuntiradi.
O‘ylab ko‘rgan biror kichik kelishmovchilikni tanlang va uni to‘xtatish mumkin bo‘lgan uchta joyni yozing.
| Jang | Maydon |
|---|---|
| Stalingrad | Sharqiy front |
| Midvey | Tinch okean |
| El-Alamein | Shimoliy Afrika |
Xaritada 1939–1942-yillarda Germaniya egallagan hududlarni bosqichma-bosqich bo‘yang va har bir bosqichning yilini yozing.