ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Jahon tarixi

Italiya va Ispaniya, 1918–1939

Darslar 9 · 1 ta dars · Sh. Ergashev, B. Xodjayev, J. Abdullayev. Jahon tarixi (1918–1991-yillar), 10-sinf, 1-nashr. «Turon-Iqbol» nashriyoti, Toshkent, 2017
9

1918 – 1939-yillarda Italiya va Ispaniya

Darslik: 37–41-betlar
MaqsadItaliyada fashizmning hokimiyatga kelishi va tajovuzkor siyosatini, Ispaniyadagi fuqarolar urushi va Franko diktaturasini bayon qilish.
Yangi so‘zlar
Rimga yurish · March on Rome«Duche» · il DuceIspaniya fuqarolar urushi · Spanish Civil Warfalangachilar · Falangists
Tushuntirish

Birinchi jahon urushidan so‘ng Italiyada ishsizlik, iqtisodiy qiyinchilik va siyosiy beqarorlik kuchaydi; 1919-yil martda Benito Mussolini fashistlar harakatini tuzdi. 1922-yil oktabrdagi «Rimga yurish»dan keyin qirol Viktor Emmanuil III 1922-yil 31-oktabrda uni hukumat boshlig‘i etib tayinladi, 1925-yildan boshlab esa u rasman diktatura o‘rnatib, muxolifat partiyalari va erkin matbuotni cheklab, o‘zini «Duche» (yo‘lboshchi) deb atadi. Tashqi siyosatda Italiya 1935–1936-yillarda Efiopiyani bosib oldi, 1937-yilda Millatlar Ligasidan chiqdi, 1936–1937-yillarda Germaniya va Yaponiya bilan yaqinlashdi, 1938-yilda yahudiylarga qarshi irqiy qonunlar chiqardi, 1939-yil aprelda Albaniyani egalladi va 1940-yil 10-iyunda Ikkinchi jahon urushiga kirdi. Ispaniyada 1923–1930-yillarda general Primo de Rivera harbiy diktaturasi bo‘ldi, 1931-yilda respublika e’lon qilindi, 1936-yil fevralda Xalq fronti saylovda g‘alaba qozondi. 1936-yil 17–18-iyulda bir guruh generallar to‘ntarish uyushtirdi (tez orada ularga general Fransisko Franko boshchilik qildi) va fuqarolar urushi boshlandi: Germaniya va Italiya Franko tomonida, SSSR va xalqaro brigadalar respublikachilar tomonida qatnashdi, Buyuk Britaniya va Fransiya «aralashmaslik» siyosatini tutdi. Urush 1939-yil 1-aprelda Franko g‘alabasi bilan tugadi va u 1975-yilgacha mamlakatni boshqardi; Ispaniya Ikkinchi jahon urushida rasman urushga kirmadi.

1919Fashistlar harakati1922Rimga yurish1931Ispaniya respublikasi1935Efiopiyaga bosqin1936Ispaniyada fuqarolar urushi1939Frankoning g‘alabasi1940Italiya urushga kirdi
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Sinf sayohat joyini tanlayotgan edi. Avval faqat bitta guruhning taklifi tinglandi, keyin har bir guruh o‘z fikrini aytdi. Shunda birinchi taklifda e’tibordan chetda qolgan qulaylik masalasi ham ma’lum bo‘ldi. (Bu kichik o‘xshatish.)

Kim ishlatadi

Muharrirlar turli fikrlarni bir sahifaga jamlaydi, qo‘mita a’zolari qaror oldidan turli taraflarni tinglaydi, munozara boshlovchilari barchaga so‘z beradi.

Bugun sinab ko‘ring

Maktabdagi yoki uydagi kichik bir masala (masalan, tanaffusda qaysi o‘yin) bo‘yicha ikki kishining fikrini so‘rang va ikkala sababni yozing.

Namunalar
Efiopiya 1935–1936: Italiya hujumi Millatlar Ligasining zaifligini ko‘rsatdi – unga qarshi sanksiyalar qo‘llandi, lekin samarasiz edi. Efiopiya Ligaga a’zo davlat bo‘lgan.
Ispaniya – «urush poligoni»: ko‘plab tarixchilar bu mojaroni Ikkinchi jahon urushi oldidan fashistik va antifashistik kuchlarning sinov maydoni deb ataydi; mojaro oqibatida yuz minglab ispanlar halok bo‘ldi, ko‘pchilik chet elga ketdi.
Sinfda faoliyat

Xarita bilan ish: bo‘sh xaritada Italiya, Efiopiya, Albaniya, Ispaniya va Kataloniyani belgilang; har biriga voqea yilini yozing.

Mashq
1
Mussolini hukumat boshlig‘i bo‘lib qachon tayinlandi?
2
Italiya qaysi yillarda Efiopiyani bosib oldi?
3
Ispaniya fuqarolar urushi qachon boshlandi va qachon tugadi?
4
Nima uchun Buyuk Britaniya va Fransiya Ispaniyada «aralashmaslik» siyosatini tutdi?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuli«Yarim mehnat» pandusiHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →