1946 – 1991-yillarda Afrika mamlakatlari
Ikkinchi jahon urushidan keyin Afrikada milliy-ozodlik harakati kuchaydi: 1945-yilda Manchesterda V Panafrika kongressi bo‘lib o‘tdi. 1951-yilda Liviya, 1956-yilda Sudan, Marokash va Tunis, 1957-yilda Gana (Kvame Nkruma rahbarligida Saxaradan janubdagi birinchi mustaqil mustamlaka) mustaqil bo‘ldi; Misrda 1952-yilgi inqilobdan keyin Jamol Abdul Nosir hokimiyatga keldi, 1956-yil Suvaysh kanali inqirozi bo‘ldi. Jazoirda mustaqillik uchun urush 1954–1962-yillarda davom etdi va Fransiya uni tan oldi (1962). 1960-yil «Afrika yili» deb ataladi: bir yilning o‘zida 17 ta mustamlaka (Nigeriya, Kongo, Senegal va boshqalar) mustaqil bo‘ldi. 1963-yilda Addis-Abebada Afrika Birligi Tashkiloti (ABT) tuzildi va u mustamlakachilikdan meros qolgan chegaralarni o‘zgartirmaslik tamoyilini qabul qildi. 1974-yilda Portugaliyadagi inqilobdan so‘ng uning mustamlakalari mustaqil bo‘ldi: Gvineya-Bisau (1974-yilda tan olindi), Angola va Mozambik (1975); Zimbabve 1980-yilda, Namibiya 1990-yilda mustaqil bo‘ldi. Yangi davlatlar siyosiy beqarorlik, chegaralarning sun’iyligi, etnik ziddiyatlar, qashshoqlik, harbiy to‘ntarishlar va «sovuq urush» aralashuvi muammolariga duch keldi. Janubiy Afrikada 1948-yildan hukmron bo‘lgan aparteid irqiy ajratish tizimi bo‘lib, uni BMT va ko‘pchilik davlatlar qoraladi; Nelson Mandela 1990-yil 11-fevralda ozod qilindi va 1991-yilga kelib aparteidning asosiy qonunlari bekor qilindi.
Yil bo‘yicha taxta: 1951–1990-yillardagi 12 ta mustaqillik sanasini kartochka bilan yilga qarab joylashtiring va «Afrika yili»ni ajratib belgilang.