ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Jahon tarixi

Buyuk Britaniya, 1918–1939

Darslar 3 · 1 ta dars · Sh. Ergashev, B. Xodjayev, J. Abdullayev. Jahon tarixi (1918–1991-yillar), 10-sinf, 1-nashr. «Turon-Iqbol» nashriyoti, Toshkent, 2017
3

1918 – 1939-yillarda Buyuk Britaniya

Darslik: 12–15-betlar
MaqsadBuyuk Britaniyaning urushlararo iqtisodiy, siyosiy va tashqi siyosat rivojini hamda imperiya o‘zgarishlarini tushuntirish.
Yangi so‘zlar
umumiy ish tashlash · general strikeleyboristlar · Labour PartyVestminster statuti · Statute of Westminstertajovuzkorga yon berish siyosati · policy of appeasement
Tushuntirish

Birinchi jahon urushida g‘alaba qozonganiga qaramay, Buyuk Britaniya iqtisodiy jihatdan zaiflashdi: u AQShdan qarzdor bo‘ldi, eski sanoat tarmoqlari (ko‘mir, to‘qimachilik) turg‘unlikka tushdi. Shaxtyorlar ish haqining kamaytirilishiga qarshi chiqdi va 1926-yil mayda umumiy ish tashlash bo‘lib o‘tdi. Siyosatda an’anaviy ikki partiya – konservatorlar va liberallar – o‘rniga 1920-yillarda leyboristlar ikkinchi yirik kuchga aylandi va 1924-yil yanvarda birinchi marta hukumat tuzdi. Imperiyada 1921-yil dekabrdagi shartnoma Irlandiyaning aksariyat qismiga dominion huquqini berdi, 1922-yilda Misrning mustaqilligi e’lon qilindi (Britaniya ba’zi vakolatlarni o‘zida saqlab qoldi), 1931-yilgi Vestminster statuti esa dominionlarning ichki va tashqi ishlardagi tengligini mustahkamlab, Britaniya Millatlar Hamdo‘stligining asosini yaratdi. 1930-yillarda Nevill Chemberlen hukumati Germaniyaga yon berish siyosatini yuritdi: 1938-yilgi Myunxen kelishuvi Chexoslovakiyaning Sudet viloyatini Germaniyaga berdi, lekin 1939-yil 1-sentabrda Germaniya Polshaga bostirib kirgach, Buyuk Britaniya 3-sentabrda unga urush e’lon qildi.

1921Irlandiya dominioni1922Misr mustaqilligi1924Birinchi leyboristlar hukumati1926Umumiy ish tashlash1931Vestminster statuti1938Myunxen kelishuvi1939Urushga kirish
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Maktab yarmarkasini hovlida o‘tkazishga qaror qilindi, lekin o‘sha kuni yomg‘ir yog‘di. Ba’zilar qaror xato bo‘ldi dedi, boshqalar esa ob-havo bashoratida yomg‘ir ko‘rsatilmagan edi dedi. Qarorni o‘sha paytda nima ma’lum bo‘lganiga qarab baholash kerakligi ma’lum bo‘ldi.

Kim ishlatadi

Hakamlar va sudyalar qaror qabul qilingan paytdagi ma’lumotni hisobga oladi, loyiha rahbarlari o‘tgan ishni tahlil qilib xulosa chiqaradi, tarixchilar bir voqeani turlicha baholaydi.

Bugun sinab ko‘ring

O‘tgan haftada qilgan bitta tanlovingizni eslang. O‘shanda nimani bilganingiz, hozir nimani bilishingiz va bahongiz o‘zgarishi yoki o‘zgarmasligini yozing.

Namunalar
1926-yilgi ish tashlash: asosiy sabab – ko‘mir sanoatida ish haqini kamaytirish va ish kunini uzaytirish rejasi. Voqea Britaniya tarixidagi eng yirik mehnat mojarolaridan biri sanaladi.
Hozirgi chegaralarPragaBerlinMyunxenVarshava
Yon berish siyosatining mantig‘i: Chemberlen urushdan qochish mumkin deb hisobladi; ba’zi tarixchilar buni tinchlikka umid deb, boshqalari urushga tayyor emaslik va xatolik deb baholaydi. Natijada Germaniya yanada kuchaydi.
Sinfda faoliyat

Munozara: «Myunxen kelishuvi – tinchlikni saqlash urinishi yoki xato?» Sinf ikki guruhga bo‘linib, 1938-yil ma’lumotlariga tayanib dalil keltiradi; so‘ng o‘qituvchi tarixchilarning ikki xil bahosini umumlashtiradi.

Mashq
1
Buyuk Britaniyada leyboristlar birinchi marta qachon hukumat tuzdi?
2
Vestminster statuti (1931) nimani belgiladi?
3
Myunxen kelishuvi qaysi hududni Germaniyaga berdi va qaysi davlatdan?
4
Nima uchun urush bo‘yicha g‘olib bo‘lgan Britaniya iqtisodiy qiyinchilikka duch keldi?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuli«Shakarsiz» — uglevodsizmi?Haftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →