ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Jahon tarixi

AQSH, 1946–1991

Darslar 18 · 1 ta dars · Sh. Ergashev, B. Xodjayev, J. Abdullayev. Jahon tarixi (1918–1991-yillar), 10-sinf, 1-nashr. «Turon-Iqbol» nashriyoti, Toshkent, 2017
18

1946 – 1991-yillarda Amerika Qo‘shma Shtatlari

Darslik: 81–86-betlar
MaqsadAQShning 1946–1991-yillardagi iqtisodiy, siyosiy va tashqi siyosat rivojini, fuqarolik huquqlari harakatini va Vyetnam urushi ta’sirini tushuntirish.
Yangi so‘zlar
fuqarolik huquqlari harakati · civil rights movementmakkartizm · McCarthyismUotergeyt ishi · Watergate scandal«Reyganomika» · “Reaganomics”
Tushuntirish

Ikkinchi jahon urushidan keyin AQSH Yevropaning vayronaligidan farqli ravishda kuchli iqtisodiyot va G‘arbning yetakchisi bo‘lib qoldi; harbiy ishlab chiqarish tinch tarmoqlarga o‘tkazildi va 1950–1960-yillarda iste’mol va texnologiyalar o‘sdi. Ichki siyosatda 1950-yillar boshida senator Jozef Makkarti kommunistlarni «yashirin» deb izlagan makkartizm qo‘rquv muhitini yaratdi; 1954-yilda Oliy sud maktablarda irqiy ajratishni konstitutsiyaga zid deb topdi, 1955–1956-yillarda Montgomerida avtobuslarni boykot qilish va Martin Lyuter King boshchiligidagi harakat kuchaydi, 1964-yilgi Fuqarolik huquqlari to‘g‘risidagi qonun va 1965-yilgi Saylov huquqlari to‘g‘risidagi qonun kamsitishni qonuniy taqiqladi. Prezident Kennedi 1963-yil 22-noyabrda, Martin Lyuter King 1968-yil 4-aprelda o‘ldirildi. AQSH 1965–1973-yillarda Vyetnam urushida qatnashdi; urushga qarshi keng norozilik bo‘ldi, 1973-yilgi Parij kelishuvidan so‘ng qo‘shinlar chiqarildi. Uotergeyt ishi tufayli Prezident Nikson 1974-yil 9-avgustda iste’foga chiqdi (impichmentdan oldin); 1970-yillarda neft inqirozi va inflyatsiya iqtisodiy qiyinchilik keltirdi. Prezident Reygan (1981–1989) soliqlarni kamaytirish va davlat aralashuvini cheklash («Reyganomika») orqali iqtisodiy o‘sishga erishdi, ammo davlat byudjeti taqchilligi va qarzi keskin oshdi; u SSSR bilan muzokaralarni yo‘lga qo‘ydi; 1989–1993-yillarda prezident Jorj Bush «sovuq urush» tugashiga guvoh bo‘ldi.

1954Maktab segregatsiyasi noqonuniy1955Montgomeri boykoti1963Kennedi1964Fuqarolik huquqlari qonuni1965Ovoz berish huquqlari qonuni1973Parij kelishuvi1974Niksonning iste’fosi
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Maktab to‘garagi mashg‘ulotni dars tugagandan so‘ng uzoq vaqtdan keyin belgiladi. Uzoqdan keladigan ba’zi o‘quvchilar qatnasha olmasdi. Qoida o‘zgartirilib, mashg‘ulot vaqti hamma uchun qulay qilindi.

Kim ishlatadi

Huquqshunoslar va sudyalar bir xil munosabat qoidalarini qo‘llaydi, kadrlar xodimlari tanlov qoidalarini adolatli yozadi, maktab ma’muriyati hamma o‘quvchi uchun qulaylik yaratadi.

Bugun sinab ko‘ring

Maktabdagi yoki uydagi bir qoida yoki odatni ko‘rib, uni kim uchun noqulay bo‘lishi mumkinligini o‘ylang va bitta o‘zgartirish taklif qiling.

Namunalar
Fuqarolik huquqlari harakati usullari: tinch yurishlar, boykotlar, sud orqali kurash. 1963-yil avgustdagi Vashingtonga yurishda M. L. King «Mening orzuyim bor» nutqi bilan chiqdi.
Kitob ma’lumotiga aniqlik: darslikda Nikson «impichment (iste’fo)» deb atalgan; aslida u impichmentdan oldin iste’foga chiqqan, shuning uchun to‘g‘risi – iste’fo.
Sinfda faoliyat

Kartochka-o‘yin: 10 ta voqea («Brown ishi», «Montgomery boykoti», «Uotergeyt», …) yillarini mos qo‘yib, vaqt chizig‘ini tuzing.

Mashq
1
Makkartizm nima edi?
2
1964- va 1965-yillardagi qonunlar nimani taqiqladi?
3
AQSH Vyetnam urushida qaysi yillarda qatnashdi?
4
Uotergeyt ishi AQSH siyosatiga qanday ta’sir qildi?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliMaktab yopilishi haqidagi skrinshotHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →