ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Jahon tarixi

Xitoy Xalq Respublikasi

Darslar 24 · 1 ta dars · Sh. Ergashev, B. Xodjayev, J. Abdullayev. Jahon tarixi (1918–1991-yillar), 10-sinf, 1-nashr. «Turon-Iqbol» nashriyoti, Toshkent, 2017
24

1946 – 1991-yillarda Xitoy Xalq Respublikasi

Darslik: 110–114-betlar
MaqsadXitoy Xalq Respublikasining tashkil topishi, «Katta sakrash», «Madaniy inqilob» va islohotlar davrini betaraf va faktlarga asoslanib bayon qilish.
Yangi so‘zlar
Xitoy Xalq Respublikasi · People’s Republic of China«Katta sakrash» · “Great Leap Forward”«Madaniy inqilob» · “Cultural Revolution”«ochiqlik va islohotlar» siyosati · “reform and opening-up” policy
Tushuntirish

Ikkinchi jahon urushidan keyin Xitoyda Gomindan va kommunistlar o‘rtasidagi fuqarolar urushi qayta boshlandi (1946); 1949-yil 1-oktabrda Mao Szedun Pekinda Xitoy Xalq Respublikasini (XXR) e’lon qildi, Chan Kayshi hukumati esa Tayvan oroliga ko‘chdi. XXR dastlab yer islohoti, sanoatni davlat nazoratiga olish va SSSR yordamidagi birinchi besh yillik rejani (1953–1957) amalga oshirdi; 1950-yilda Koreya urushida Xitoy ko‘ngillilari qatnashdi. 1958–1962-yillardagi «Katta sakrash» sanoat va qishloq xo‘jaligini tezkor o‘sishga majburlash kampaniyasi bo‘lib, og‘ir ocharchilikka va millionlab odamning o‘limiga olib keldi (baholar turlicha). 1966–1976-yillardagi «Madaniy inqilob» siyosiy kurash, ommaviy kampaniyalar va ta’qiblar bilan kechdi, ta’lim va iqtisodga ziyon yetkazdi; 1960-yillarda Xitoy–Sovet munosabatlari buzildi. 1971-yilda BMTda Xitoyning o‘rni Tayvandagi Xitoy Respublikasi hukumatidan XXRga o‘tdi, 1972-yilda Nikson Xitoyga tashrif buyurdi. 1976-yilda Mao vafot etdi; 1978-yil oxiridan Den Syaopin rahbarligida «islohotlar va ochiqlik» siyosati boshlandi: qishloqda oilaviy pudrat (1980-yillar boshi), maxsus iqtisodiy zonalar, xorijiy sarmoya jalb etish. Siyosiy tizim bir partiyaviyligicha qoldi; 1989-yil bahorida Pekinda va boshqa shaharlarda talabalar namoyishlari bo‘lib, iyun boshida Tyananmin maydonida kuch ishlatilishi bilan bostirildi (qurbonlar soni haqida ma’lumotlar turlicha).

19491 oktabr: XXR e’lon qilindi1953Birinchi besh yillik1958Katta sakrash 1958–19621966Madaniy inqilob 1966–19761971BMTdagi o‘rin1972Nikson tashrifi1978Islohot va ochiqlik
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Maktab oshxonasi yangi navbat tartibini avval faqat bitta sinfda bir hafta sinab ko‘rdi. Tartib ishlayotganini ko‘rgach, uni boshqa sinflarga ham joriy qildi. Yangi narsani avval kichik doirada sinash katta xatoning oldini oladi. (Bu kichik o‘xshatish.)

Kim ishlatadi

Loyiha rahbarlari yangi ishni kichik miqyosda sinaydi, shifokorlar yangi usulni avval kichik guruhda tekshiradi, shahar xodimlari yangi yo‘nalishni sinov tariqasida ishga tushiradi.

Bugun sinab ko‘ring

Kundalik tartibingizdagi bitta kichik narsani (masalan, sumkani qayerga qo‘yish) uch kun o‘zgartirib ko‘ring va natijani yozing.

Namunalar
Kitob ma’lumotiga aniqlik: darslikda «Katta sakrash» 1960-yillarga qo‘yilgan, aslida u 1958–1962-yillarda amalga oshirilgan; «Madaniy inqilob» esa 1966–1976-yillarda bo‘lgan.
Islohotlar natijasi: Xitoy iqtisodiyoti 1980-yillar davomida yuqori sur’atda o‘sdi; qishloqda oziq-ovqat ishlab chiqarish oshdi. Shu bilan birga, bozor iqtisodiyoti elementlari qat’iy partiya nazorati bilan birga mavjud bo‘ldi.
Sinfda faoliyat

Vaqt chizig‘i: XXR tarixining 8 voqeasini yillar bo‘yicha joylashtiring va har bir davr (qurilish, kampaniyalar, islohotlar) uchun rang tanlang.

Mashq
1
Xitoy Xalq Respublikasi qachon e’lon qilindi?
2
«Katta sakrash» qaysi yillarda bo‘lgan va qanday oqibat berdi?
3
Xitoyda islohotlar qaysi rahbar nomi bilan bog‘liq va qachondan boshlandi?
4
Xitoy BMTdagi o‘rnini qaysi yili oldi va kimning o‘rniga?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliQisqa tutashuv — eng yaxshi usulmi?Haftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →