ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Jahon tarixi

«Sovuq urush»

Darslar 17 · 1 ta dars · Sh. Ergashev, B. Xodjayev, J. Abdullayev. Jahon tarixi (1918–1991-yillar), 10-sinf, 1-nashr. «Turon-Iqbol» nashriyoti, Toshkent, 2017
17

Ikkinchi jahon urushidan keyingi xalqaro munosabatlar: «sovuq urush»ning boshlanishi

Darslik: 76–80-betlar
Maqsad«Sovuq urush»ning boshlanishi, uning asosiy bosqichlari, harbiy-siyosiy bloklar va yakunlanishini bayon qilish.
Yangi so‘zlar
«sovuq urush» · Cold War«temir parda» · “Iron Curtain”Marshall rejasi · Marshall PlanNATO · NATO
Tushuntirish

«Sovuq urush» – 1940-yillarning o‘rtalaridan 1980-yillarning oxirigacha AQSH va uning ittifoqchilari bilan SSSR va uning ittifoqchilari o‘rtasidagi, to‘g‘ridan to‘g‘ri katta urushga aylanmagan siyosiy, iqtisodiy, mafkuraviy va harbiy qarama-qarshilik. Uning boshlanishida Yevropaning bo‘linishi, Sharqiy Yevropada sovet ta’sirining kuchayishi va AQSHning yadro monopoliyasi turdi; 1946-yil martda Cherchill Fultonda «temir parda» iborasini ishlatdi, 1947-yilda AQSH Truman doktrinasini e’lon qildi va iyunda Marshall rejasini taklif etdi, Sharqiy Yevropa davlatlari (SSSR bosimi bilan) undan voz kechdi. 1948–1949-yillarda Berlin blokadasi bo‘lib o‘tdi, 1949-yil aprelda NATO, yanvarda O‘IYK (SEV) tuzildi, 1955-yilda esa Varshava Shartnomasi Tashkiloti paydo bo‘ldi; 1949-yilda SSSR yadro qurolini sinadi. Qarama-qarshilik Koreya urushi (1950–1953), Berlin devori (1961), Karib inqirozi (1962) va Vyetnam urushi kabi hodisalarda namoyon bo‘ldi. 1970-yillarda yumshash (detant) davri: 1972-yil SQCH-1 shartnomasi va 1975-yilgi Xelsinki Yakunlovchi akti; 1979-yil dekabrda sovet qo‘shinlarining Afg‘onistonga kirishi keskinlikni qayta kuchaytirdi. 1985-yildan Gorbachyov va Reygan uchrashuvlari, 1987-yil dekabrdagi o‘rta va qisqa masofali raketalar to‘g‘risidagi shartnoma, 1989-yilgi Sharqiy Yevropadagi o‘zgarishlar va 1991-yilda SSSRning tarqalishi «sovuq urush»ning tugashiga olib keldi.

1946Fulton nutqi1947Truman doktrinasi1949NATO, SMYuK1955Varshava shartnomasi1962Karib inqirozi1975Xelsinki1987Raketalar shartnomasi1991SSSR tarqaldi
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Ikki sinf ko‘rik-tanlovda raqobatlashdi. Ular to‘qnashuvga yo‘l qo‘ymaslik uchun qoidalarni oldindan kelishdi: har bir jamoada nechta yordamchi bo‘lishi mumkin va natijani kim tekshiradi. Raqobat davom etdi, lekin janjal bo‘lmadi. (Bu kichik o‘xshatish.)

Kim ishlatadi

Muzokarachilar raqobatdagi tomonlar o‘rtasida qoidalar kelishadi, tekshiruvchilar kelishuv bajarilishini nazorat qiladi, sport hakamlari raqobat adolatli o‘tishini ta’minlaydi.

Bugun sinab ko‘ring

Do‘stlar bilan do‘stona o‘yin uchun ikkala tomon ham tekshira oladigan ikkita qoida o‘ylab toping.

Namunalar
GavanaMayami (AQSH)Kuba
Karib inqirozi (1962-yil oktabr): AQSH Kubada sovet raketalari borligini aniqladi, dengiz blokadasini e’lon qildi; Kennedi va Xrushchyov kelishuvi (SSSR raketalarni olib chiqdi, AQSH Kubaga hujum qilmaslikka va’da berdi) yadro urushi xavfini bartaraf etdi.
Qo‘shilmaslik harakati: 1961-yilda Belgradda Tito, Neru, Nosir va boshqalar tashabbusi bilan mustamlakadan ozod bo‘lgan ko‘plab davlatlar na AQSH, na SSSR bloklariga qo‘shilmasdan o‘z yo‘lini tanlashni e’lon qildi.
Sinfda faoliyat

Ittifoqlar jadvali: NATO, Varshava Shartnomasi, O‘IYK va Qo‘shilmaslik harakati uchun tuzilgan yili, vazifasi va 3 ta a’zo davlatni jadvalga yozing.

Mashq
1
«Temir parda» iborasi qachon va kim tomonidan ishlatilgan?
2
NATO va Varshava Shartnomasi qachon tuzilgan?
3
Karib inqirozi qanday hal bo‘ldi?
4
Nima uchun «sovuq urush» «sovuq» deyiladi?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliChegirma haqiqiymi?Haftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →