Ish vaqti va dam olish vaqti. Mehnat shartnomasini o‘zgartirish va bekor qilish
Ish vaqti — xodim mehnat vazifasini bajaradigan vaqt. Umumiy me’yor haftasiga 40 soatdan oshmaydi. Voyaga yetmaganlar uchun u qisqartiriladi: 16–18 yoshdagilar uchun haftasiga 36 soatgacha, 16 yoshgacha ishlaydiganlar uchun 24 soatgacha. Voyaga yetmaganlar tungi ishga, ortiqcha ishga va dam olish kunlari ishlashga jalb qilinmaydi. Ortiqcha ish kattalar uchun faqat qonunda belgilangan hollarda va cheklovlar bilan amalga oshiriladi, uning uchun oshirilgan miqdorda haq to‘lanadi. Dam olish vaqti: ish kuni ichidagi tanaffus, kunlik va haftalik dam olish, bayram kunlari va ta’tillar. Yangi Mehnat kodeksiga ko‘ra yillik asosiy ta’til kamida 21 kalendar kun; 18 yoshga to‘lmagan xodimlarga esa uzaytirilgan ta’til beriladi. Shartnoma shartlari faqat tomonlar kelishuvi bilan o‘zgartiriladi. Shartnoma tomonlar kelishuvi, muddat tugashi, xodimning ixtiyoriy arizasi, ish beruvchining qonuniy asoslari (masalan, tashkilot tugatilishi, xodimning malakasi mos kelmasligi, qo‘pol qoidabuzarlik) bilan tugaydi; ish beruvchi ko‘rsatilgan asossiz ishdan bo‘shata olmaydi va xodimni oldindan ogohlantirishi shart. Voyaga yetmaganlarni ishdan bo‘shatish uchun qo‘shimcha cheklovlar mavjud. Ishdan bo‘shatilganda xodimga hisob-kitob qilinadi va hujjatlari qaytariladi.
Hisob-kitob mashqi: o‘quvchilar o‘z jadvalida haftalik «ish vaqti»ni (dars, tayyorgarlik) yozib, 36 soat chegarasi bilan solishtiradi va dam olish vaqti uchun 3 qoida o‘ylab topadi.