Xalqaro huquq

Xalqaro huquq davlatlar, xalqlar va xalqaro tashkilotlar orasidagi munosabatlarni tartibga soluvchi normalar tizimi; davlatlar ustidan «jahon hukumati» yo‘q, shuning uchun bu normalarni davlatlarning o‘zi kelishuv orqali yaratadi. Asosiy manbalari — xalqaro shartnoma (yozma bitim) va xalqaro odat (uzoq vaqt davomida huquqiy majburiyat deb tan olingan amaliyot); xalqaro tashkilotlar hujjatlari ham, agar ishtirokchilar uchun majburiy deb belgilangan bo‘lsa, qo‘shimcha manba bo‘ladi. Prinsiplar qatorida kuch ishlatmaslik yoki kuch bilan tahdid qilmaslik, nizolarni tinch yo‘l bilan hal etish, ichki ishlarga aralashmaslik, xalqlarning tengligi va o‘z taqdirini o‘zi belgilashi, majburiyatlarni vijdonan bajarish, chegaralar daxlsizligi, hududiy yaxlitlik va inson huquqlarini hurmat qilish bor. Xalqaro ommaviy huquq davlatlar va xalqaro tashkilotlar munosabatlarini, xalqaro xususiy huquq esa turli mamlakat fuqarolari va kompaniyalari orasidagi fuqarolik munosabatlarini (masalan, xorijiy firma bilan oldi-sotdi shartnomasi) tartibga soladi. O‘zbekiston Konstitutsiyasiga ko‘ra tashqi siyosat suveren tenglik, kuch ishlatmaslik, chegaralar daxlsizligi, nizolarni tinch yo‘l bilan hal etish va ichki ishlarga aralashmaslik kabi umume’tirof etilgan prinsiplarga asoslanadi; bu prinsiplar BMT Nizomi, Inson huquqlari umumjahon deklaratsiyasi va Xelsinki Yakunlovchi akti kabi hujjatlarda ham mustahkamlangan. Milliy huquq tizimlari esa turlicha: kontinental (roman-german) oilada asosiy manba qonun, umumiy huquq (ingliz-amerika) oilasida sud pretsedenti muhim, ba’zi tizimlarda diniy yoki urf-odat normalari katta rol o‘ynaydi; amalda tizimlar bir-biridan ko‘p narsa oladi.