Birlashgan Millatlar Tashkilotining maqsad va vazifalari
Birlashgan Millatlar Tashkiloti Ikkinchi jahon urushidan keyin tinchlik va xavfsizlikni saqlash uchun tuzildi: Ustav 1945-yil 26-iyunda San-Fransiskoda imzolandi va 24-oktabrda kuchga kirdi, shu sababli 24-oktabr — BMT kuni; dastlabki a’zolar 51 ta edi. Bugun 193 davlat a’zo, O‘zbekiston 1992-yil 2-martda a’zo bo‘ldi; bosh qarorgoh Nyu-Yorkda. Maqsadlar: xalqaro tinchlik va xavfsizlikni saqlash, davlatlar o‘rtasida do‘stona munosabatlarni rivojlantirish, iqtisodiy, ijtimoiy va gumanitar muammolarda hamkorlik qilish hamda inson huquqlarini hurmat qilishga ko‘maklashish. Oltita asosiy organ bor: Bosh Assambleya (barcha a’zolar, har birida bitta ovoz), Xavfsizlik Kengashi (5 doimiy va 2 yilga saylanadigan 10 doimiy bo‘lmagan a’zo; doimiylari — AQSH, Rossiya, Xitoy, Buyuk Britaniya, Fransiya), Iqtisodiy va Ijtimoiy Kengash (54 a’zo), Vasiylik Kengashi (faoliyati 1994-yildan to‘xtatilgan), Xalqaro Sud (15 sudya, Gaagada) va Kotibiyat (Bosh kotib boshchiligida). Inson huquqlari umumjahon deklaratsiyasi 1948-yil 10-dekabrda qabul qilingan (30 modda; shu kun Inson huquqlari kuni); deklaratsiya tavsiyaviy hujjat, konvensiya esa unga qo‘shilgan davlatlar uchun majburiy xalqaro shartnomadir. Bolalar huquqlari bo‘yicha 1959-yilgi Deklaratsiya va 1989-yil 20-noyabrdagi Bola huquqlari to‘g‘risidagi Konvensiya qabul qilingan; unga ko‘ra bola — 18 yoshga to‘lmagan shaxs, YUNISEF esa 1946-yildan bolalarga yordam beradi.
Sinfda kichik «namunaviy assambleya» o‘tkazildi: har bir guruh bitta davlat nomidan gapirdi va har birida bitta ovoz bor edi. Hamma o‘z fikrini bildirdi va qaror ovoz bilan qabul qilindi. Bir ovozli tengli tartib katta va kichiklarga bir xil imkon beradi.
Diplomatlar va tarjimonlar xalqaro yig‘ilishlarda ishlaydi, yordam tashkilotlari xodimlari muhtoj bolalarga yordam yetkazadi, o‘qituvchilar o‘quvchilarga muzokara va ovoz berish ko‘nikmalarini o‘rgatadi.
Sinfingiz beshta guruhdan iborat kichik assambleya deb tasavvur qiling. Har bir guruh bir marta so‘zlamaguncha birorta guruh ikkinchi marta so‘zlamasligi uchun bitta qoida yozing.
«BMT organlari» moslashtirish o‘yini: 6 ta organ nomi va 6 ta vazifa kartochkasi aralashtiriladi (masalan, «15 sudya», «54 a’zo», «5 doimiy a’zo»). Jamoalar kartochkalarni eng tez va to‘g‘ri juftlaydi.