Fuqarolik huquqi

Fuqarolik huquqi mulkiy munosabatlarni va ular bilan bog‘liq shaxsiy nomulkiy munosabatlarni (masalan, sha’n va qadr-qimmatni himoya qilish) tartibga soladi: do‘konda xarid, sovg‘a, ijara, meros — hammasi shu soha. Asosiy manbalari — Konstitutsiya, Fuqarolik kodeksi (1995–1996-yillarda ikki qism bo‘lib qabul qilingan, to‘liq hajmda 1997-yil 1-martdan amalda; keyin ko‘p marta o‘zgartirilgan), boshqa qonunlar, Prezident va hukumat hujjatlari, O‘zbekistonning xalqaro shartnomalari, ish muomalasi odatlari. Fuqarolik huquqi subyektlari — jismoniy shaxslar (fuqarolar, xorijiy fuqarolar, fuqaroligi bo‘lmaganlar), yuridik shaxslar va davlat; davlat bu sohada boshqa ishtirokchilar bilan teng asosda qatnashadi. Yuridik shaxs — alohida mol-mulkka ega, shu mol-mulk bilan majburiyatlari uchun javob beradigan, o‘z nomidan huquq va burchlarga ega bo‘la oladigan, sudda da’vogar va javobgar bo‘la oladigan tashkilot; ular tijorat (foyda olish maqsadida, masalan, mas’uliyati cheklangan jamiyat, aksiyadorlik jamiyati) va notijorat (masalan, jamoat birlashmalari, fondlar) turlariga bo‘linadi. Huquqiy layoqat — huquq va burchlarga ega bo‘lish qobiliyati; u tug‘ilishdan boshlanib, umr bo‘yi saqlanadi. Muomala layoqati — o‘z harakatlari bilan huquq olish va burchlarni bajarish qobiliyati: to‘liq hajmda 18 yoshdan; 14–18 yoshda qisman (ota-onaning roziligi bilan bitim tuzadi, lekin ish haqi, stipendiya va omonatini o‘zi tasarruf etadi); 6 yoshdan 14 yoshgacha faqat mayda maishiy bitimlar va tekin manfaat oladigan bitimlar; 6 yoshga to‘lmagan bola nomidan esa bitimlarni ota-onasi (qonuniy vakili) tuzadi. 16 yoshga to‘lgan voyaga yetmagan mehnat shartnomasi bo‘yicha ishlasa yoki ota-onasining roziligi bilan tadbirkorlik qilsa, uni to‘liq muomalaga layoqatli deb e’lon qilish (emansipatsiya) mumkin; 18 yoshdan oldin qonuniy nikohga kirgan shaxs ham to‘liq muomala layoqatiga ega bo‘ladi. Fuqaroni muomalaga layoqatsiz deb faqat sud topadi, unga vasiy tayinlanadi.