O‘zbekiston Respublikasi fuqaroligi
Fuqarolik — shaxs bilan davlat o‘rtasidagi barqaror huquqiy bog‘liqlik; u o‘zaro huquq va majburiyatlarni belgilaydi va har bir suveren davlatda mavjud. Mamlakatda yashaydigan hamma odam ham uning fuqarosi emas: xorijiy fuqarolar va fuqaroligi bo‘lmagan shaxslar (apatridlar) ham yashaydi. O‘zbekistonda fuqarolik masalalari «O‘zbekiston Respublikasining fuqaroligi to‘g‘risida»gi Qonun bilan tartibga solinadi (birinchi shunday qonun 1992-yil 2-iyulda qabul qilingan, amaldagi yangi tahriri esa 2020-yilda qabul qilingan); fuqarolik yagona, ikkinchi fuqarolik tan olinmaydi, barcha fuqarolar qonun oldida tengdir, tenglikni buzish esa jinoyat hisoblanadi. Fuqarolik asosan tug‘ilish bilan olinadi: ota-onasi fuqaro bo‘lgan bola qayerda tug‘ilmasin avtomatik fuqaro bo‘ladi; ota-onasi fuqaroligi bo‘lmagan va doimiy yashayotgan yoki noma’lum bo‘lgan bola ham fuqaro hisoblanadi; boshqa yo‘llar — fuqaroligini qabul qilish, xalqaro shartnomalar va qonunda nazarda tutilgan hollar. Fuqarolik o‘z ixtiyori bilan chiqish yoki qonunda ko‘rsatilgan sabablarga ko‘ra yo‘qotish bilan to‘xtaydi; jinoiy javobgarlikka tortilgan yoki sud hukmi ijro etilayotgan shaxsning chiqishiga, shuningdek davlat xavfsizligiga zid bo‘lsa, ruxsat berilmaydi. Xorijiy fuqarolar va apatridlar inson huquqlaridan xalqaro huquq va qonunlarga muvofiq foydalanadi va qonunlarga rioya qilishi shart, lekin saylov huquqiga ega emas, deputat yoki senator bo‘la olmaydi va harbiy xizmatga chaqirilmaydi — bunday cheklovlar hamma davlatlarda mavjud va kamsitish hisoblanmaydi.
«Fuqaro, xorijiy yoki apatrid?» kartochkalari: 8 ta qisqa vaziyat (masalan, «pasportida boshqa davlat ko‘rsatilgan sayyoh», «hech bir davlat fuqaroligiga ega bo‘lmagan doimiy yashovchi») aralashtiriladi, juftlar toifani aniqlab, qaysi huquq cheklanishini ayta oladi.