Yakuniy takrorlash (2): fuqarolik, mehnat huquqi va huquq tizimi xaritasi

Fuqarolik huquqi mulkiy va shaxsiy nomulkiy munosabatlarni tartibga soladi. Shaxs 18 yoshda to‘liq muomala layoqatiga ega bo‘ladi; 14–18 yoshda qisman, 6–14 yoshda esa faqat mayda maishiy bitimlar tuza oladi, 6 yoshgacha bola nomidan ota-onasi ish ko‘radi; 16 yoshdan emansipatsiya mumkin. Ishonchnoma ko‘pi bilan 3 yilga beriladi, muddat ko‘rsatilmasa — 1 yil, sana bo‘lishi shart. Mulkdor egalik qiladi, foydalanadi va tasarruf etadi. Iste’molchi sotib olgan tovar sifatsiz bo‘lsa, almashtirish, ta’mirlash, narxni kamaytirish yoki pulni qaytarishni talab qila oladi; kafolat va yaroqlilik muddatlari hujjatda ko‘rsatiladi, sifatli tovarni esa qonunda belgilangan qisqa muddat ichida almashtirish mumkin. Mualliflik huquqi asar yaratilganda o‘zi paydo bo‘ladi. Fuqarolik ish sudda da’vo bilan boshlanadi: bosqichlar ketma-ket, shikoyat yo‘llari apellyatsiya va kassatsiya. Mehnat huquqida mehnat shartnomasi yozma tuziladi; haftalik ish vaqti 40 soat, voyaga yetmaganlar uchun 36 (16–18 yosh) va 24 soat (16 yoshgacha); ular tungi, ortiqcha va dam olish kunlari ishga jalb qilinmaydi; ta’til kamida 21 kalendar kun (yangi kodeks). Huquq tarmoqlari xaritasi: konstitutsiyaviy, ma’muriy, fuqarolik, mehnat, oila, jinoyat va protsessual huquq. Jinoyat huquqi (Jinoyat kodeksi 1994-yil 22-sentabrda qabul qilingan, 1995-yil 1-aprelda kuchga kirgan) jinoyat va jazoni belgilaydi: javobgarlik odatda 16 yoshdan, ayrim og‘ir jinoyatlar uchun 14 yoshdan. Oila huquqi (Oila kodeksi, 1998) nikoh va oila munosabatlarini tartibga soladi; nikoh yoshi 18. Bu ikki tarmoq darslikda alohida mavzu sifatida berilmagan, shuning uchun bu yerda faqat qisqacha eslatiladi; qonunlar o‘zgarib turishini ham yodda tutish kerak.