Fuqarolik-huquqiy shartnomalar shartlari
Shartnoma — ikki yoki undan ortiq shaxsning fuqarolik huquq va burchlarini vujudga keltirish, o‘zgartirish yoki bekor qilish haqidagi kelishuvi. Uning belgilari: ixtiyoriylik, kamida ikki taraf, taraflarning o‘zaro huquq va burchlari, barcha taklif etilgan shartlar bo‘yicha kelishuvga erishilishi. Shartnoma oferta (tuzish haqidagi aniq taklif) va akseptni (taklifni so‘zsiz qabul qilish) berish orqali tuziladi; noaniq doiradagi shaxslarga qaratilgan oferta ommaviy oferta deyiladi (masalan, internetdagi do‘kon e’loni), unga rozilik xat, SMS, elektron xabar yoki harakatlar orqali ham bildirilishi mumkin. Shartnoma oferta yuborgan shaxs akseptni olgan paytda tuzilgan hisoblanadi; mol-mulkni topshirish talab etiladigan shartnomalar esa uni topshirish paytidan boshlab. Muhim shartlarga, birinchi navbatda, shartnoma predmeti kiradi, shuningdek ijro muddati va tomonlar talab qilgan boshqa shartlar; muddat buzilgani uchun jazo choralari (neustoyka — qonun yoki shartnomada belgilangan pul summasi) ham kiritilishi mumkin. Shartnomalar predmetiga ko‘ra ajratiladi: oldi-sotdi (mulk narx evaziga o‘tadi), ayirboshlash (bir mol-mulk boshqasiga almashtiriladi; aksi kelishilmagan bo‘lsa, narsalar teng qiymatli deb hisoblanadi, farq pul bilan qoplanadi), hadya (bepul topshirish), xayr-ehson (umumfoydali maqsadlarda bepul berish), ijara, pudrat va boshqalar. Namunaviy shartnoma odatda tomonlar, predmet, huquq va burchlar, narx va hisob-kitob, javobgarlik, nizolarni hal etish, amal qilish muddati va rekvizitlar bo‘limlaridan iborat bo‘ladi; shartnomani bir tomonlama bekor qilish yoki o‘zgartirishga faqat qonunda yoki shartnomada nazarda tutilgan hollarda yo‘l qo‘yiladi.
«Shartnoma tuz» mashqi: juftliklar tasavvuriy oldi-sotdi (sinf kutubxonasi uchun kitob xaridi) bo‘yicha namunaviy shartnomaning 8 bo‘limiga bir-ikki jumladan yozadi (haqiqiy ma’lumotlarsiz) va ofertani aksept bilan almashtiradi.