Mehnatni muhofaza qilish
Mehnatni muhofaza qilish — xodimning ish jarayonida hayoti va sog‘lig‘ini saqlashga qaratilgan huquqiy, tashkiliy, texnik va tibbiy chora-tadbirlar tizimi. Ish beruvchi xavfsiz ish joyini tashkil etishi, xodimlarga yo‘riqnoma o‘tkazishi, kerak bo‘lsa, maxsus kiyim va himoya vositalarini berishi, tibbiy ko‘rik o‘tkazishi shart. Xodim xavfsizlik qoidalariga amal qilishi, himoya vositalaridan foydalanishi va xavf haqida rahbarga xabar berishi lozim. Hayot va sog‘liqqa jiddiy xavf tug‘ilganda xodim xavf bartaraf etilguncha ishni to‘xtatish haqida xabar bera oladi; bunday qadam bilan haq va ish o‘rniga zarar yetmasligi kerak. Ishda baxtsiz hodisa yuz bersa, ish beruvchi jabrlanuvchiga yordam berishi, hodisani tekshirishi va qonunda belgilangan tartibda rasmiylashtirishi shart; zarar qoplanadi. Voyaga yetmaganlar uchun qo‘shimcha kafolatlar bor: ular og‘ir, zararli, xavfli va tungi ishlarga, yer osti ishlariga va og‘ir yuk ko‘tarishga jalb qilinmaydi, ishga qabul qilishda tibbiy ko‘rikdan o‘tadi, ularning ish vaqti qisqartirilgan bo‘ladi. Ayollar mehnatida ham homiladorlik va bola parvarishi bilan bog‘liq alohida kafolatlar mavjud.
| Ish beruvchi | Xavfsiz ish joyi; Yo‘riqnoma; Maxsus kiyim va himoya vositalari; Tibbiy ko‘rik |
|---|---|
| Xodim | Xavfsizlik qoidalariga amal qilish; Himoya vositalaridan foydalanish; Xavf haqida rahbarga xabar berish |
Jismoniy tarbiya o‘qituvchisi sport anjomlaridan foydalanishdan oldin xavfsizlik qoidalarini tushuntirdi. Tushunmagan o‘quvchi savol berib aniqlab oldi va mashg‘ulot jarohatsiz o‘tdi. Yangi ishni boshlashdan oldin tushuntirishni tinglash va so‘rash xavfni kamaytiradi.
Xavfsizlik bo‘yicha mutaxassislar ishchilarga yo‘riqnoma o‘tkazadi, laboratoriya texniklari asbob-uskunalar qoidasini tushuntiradi, quruvchi ustalar ish boshlanishidan oldin xavfni tekshiradi.
Yangi qurilma yoki o‘yinchoqdan foydalanishdan oldin yo‘riqnomasini o‘qing yoki katta odamdan so‘rang, so‘ng bitta qoidani yozib qo‘ying.
Sinfda «Xavfsiz ish joyi» plakati tayyorlang: ofis, do‘kon yoki ustaxona uchun 6 ta qoida. Plakatda texnika xavfsizligi va yong‘in xavfsizligiga oid qoidalar bo‘lsin; amaliy mashg‘ulotlarda asboblardan faqat kattalar nazoratida foydalaning.