Ishga qabul qilish
Mehnat shartnomasi yozma tuziladi, ikki nusxada: biri xodimda, biri ish beruvchida qoladi. Unda tomonlar, ish joyi, lavozim yoki kasb, ish boshlanish sanasi, haq miqdori, ish vaqti va mehnat sharoitlari ko‘rsatiladi. Shartnoma muddatsiz yoki muddatli bo‘lishi mumkin; muddatli shartnoma ish xususiyati yoki tomonlar kelishuvi bilan tuziladi va muddat tugagach tugaydi. Ishga qabul qilishda sinov muddati belgilanishi mumkin: bunda xodimning ishga layoqati tekshiriladi. Sinov muddati uch oydan oshmaydi va ayrim toifalar, masalan, 18 yoshga to‘lmagan shaxslar uchun umuman belgilanmaydi. Ishga qabul qilishda asossiz rad etish, jinsi, millati, dini, kelib chiqishi yoki ijtimoiy mavqei bo‘yicha kamsitish taqiqlanadi, faqat ishning o‘zi talab qilgan malaka va ishbilarmonlik fazilatlari hisobga olinadi. Ish beruvchi qabul qilishni rasmiylashtirgach, qabul qilingan sanadan boshlab xodim ishga kirishgan hisoblanadi. Yozma shartnomasiz ishlatish qonunni buzish bo‘lib, xodimning huquqlarini himoya qilishni qiyinlashtiradi.
| Yozma, ikki nusxada | Tomonlar, ish joyi, lavozim yoki kasb; Boshlanish sanasi, haq, ish vaqti, mehnat sharoitlari |
|---|---|
| Turlari | Muddatsiz; Muddatli – muddat tugagach tugaydi |
| Sinov muddati | 3 oydan oshmaydi; 18 yoshga to‘lmaganlar uchun belgilanmaydi |
Bir o‘quvchi shaxmat to‘garagiga bir oylik sinov muddatiga yozildi. Oy oxirida to‘garak ham, o‘quvchi ham bu to‘g‘ri kelishini birga baholadi. Sinov muddati ikki tomonga ham tekshirib ko‘rish imkonini beradi. (Bu o‘xshatish.)
Kadrlar xodimlari yangi xodimning sinov muddatini yuritadi, ish beruvchilar yangi kelganni baholaydi, yangi ishchilar ish sharoitini sinab ko‘radi.
Sinab ko‘rmoqchi bo‘lgan bir mashg‘ulotni o‘ylab, ikki haftalik sinov qanday bo‘lishini va uni qanday baholashingizni yozing.
Rolli o‘yin «Suhbat»: bir o‘quvchi ish beruvchi, ikkinchisi nomzod. Ish beruvchi qonuniy savollar (tajriba, ko‘nikma, mavjud vaqt) beradi; sinf qaysi savollar ishga aloqasi yo‘qligini va nomzod ularga javob berishga majbur emasligini aniqlaydi.