Shaxs
Odam tirik mavjudot sifatida tabiatning bir qismi: uning tanasi, tabiiy ehtiyojlari (ovqat, suv, boshpana) va his-tuyg‘ulari bor. Alohida olingan har bir odam individ deyiladi. Lekin inson ongli mavjudot ham: u o‘ylaydi, tanlaydi, o‘z xatti-harakati uchun javob beradi. Shaxs deb o‘z qadriyatlari, maqsadlari, bilimi va ko‘nikmalari bo‘lgan, o‘zini va ehtiyojlarini boshqara oladigan, atrofdagilarga ta’sir ko‘rsatadigan odamga aytiladi. Shaxsning shakllanishiga oila, maktab, mahalla, do‘stlar va davlatning ta’lim-tarbiya siyosati ta’sir qiladi. Bilim, ko‘nikma, salomatlik va ma’naviy fazilatlar yig‘indisi inson kapitali deb ataladi; uni rivojlantirish mamlakat taraqqiyoti uchun ham muhim.
| Tushuncha | Ma’nosi |
|---|---|
| Odam (inson) | Tabiatning bir qismi: tana, ehtiyojlar, his-tuyg‘ular; ongli mavjudot |
| Individ | Alohida olingan har bir odam |
| Shaxs | Qadriyatlari, maqsadlari, bilimi va ko‘nikmalari bor, o‘zini boshqara oladi |
| Inson kapitali | Bilim, ko‘nikma, salomatlik va ma’naviy fazilatlar yig‘indisi |
Maktabda birinchi yordam kursini o‘tgan o‘quvchi qiyin paytda sinfdoshlariga yoki yaqinlariga yordam bera oladi. Bir kishi o‘rgangan narsa butun guruhni xavfsizroq qiladi, shu tufayli u jamiyatda foydaliroq bo‘ladi.
Ish beruvchi xodimning ko‘nikmalarini baholaydi, o‘qituvchi o‘quvchining qobiliyatini rivojlantiradi, mahalla faoli yoshlar uchun to‘garaklar tashkil qiladi.
Sinfdoshingiz sizdan yaxshiroq uddalaydigan bitta ishni va o‘zingiz unga o‘rgata oladigan bitta ishni o‘ylab toping. Bunday almashuv guruhni qanday kuchaytirishini yozing.
«Men va qadriyatlarim»: har bir o‘quvchi besh qadriyatni muhimlik tartibida yozadi, so‘ng juft bo‘lib solishtiradi va nima uchun tanlaganini aytadi (shaxsiy ro‘yxatni o‘qishga majburlash shart emas).