Huquqiy davlat
Huquqiy davlat – huquq ustuvor bo‘lgan, sud mustaqilligi va inson huquqlari kafolatlanadigan, davlat hokimiyati qonun chiqaruvchi, ijro etuvchi va sud hokimiyatlariga bo‘lingan demokratik davlat. Uning asosiy belgilari: Konstitutsiya eng yuqori yuridik kuchga ega; barcha – fuqarolar, chet elliklar, mansabdor shaxslar va davlat organlari – qonunga bo‘ysunadi; inson, uning hayoti, sha’ni va huquqlari oliy qadriyat; hokimiyat saylov orqali shakllanadi; sudlar mustaqil va faqat qonunga tayanadi; davlat va fuqaro o‘zaro javobgar. Unga qarama-qarshi etatik davlatda qonun o‘rnini ko‘pincha qat’iy buyruqlar egallaydi, davlat iqtisodiyot va shaxsiy hayotni to‘liq nazorat qilishga intiladi, tashkilotlar erkinligi cheklanadi. Amalda ko‘p davlatlar oraliq holatda bo‘ladi. O‘zbekiston Konstitutsiyasida davlat demokratik, huquqiy va ijtimoiy davlat deb ta’riflanadi; huquqiy davlat barpo etish – doimiy jarayon, uning muvaffaqiyati fuqarolarning huquqiy madaniyatiga ham bog‘liq.
Maktab o‘z qoidalarini e’lonlar taxtasiga osib qo‘yadi, shunda o‘quvchilar ularni oldindan biladi. Huquqiy davlatda ham qonunlar e’lon qilinadi va hamma uchun bir xil amal qiladi, shuning uchun odamlar o‘z harakatlarining oqibatini oldindan biladi.
Huquqshunos qoidalar mazmunini tushuntiradi, kutubxonachi o‘quvchiga qonunning amaldagi matnini topishda yordam beradi, maktab direktori qoidalarni oldindan e’lon qiladi.
Sinfingizdagi bitta qoidani oling va uning aniq yozilganini baholang: nima mumkin, nima mumkin emas? Qaysi qismi tushunarsiz bo‘lishi mumkin?
«Belgilarni toping»: o‘qituvchi uch xil davlat ta’rifini o‘qiydi (barcha narsa buyruq bilan boshqariladi; qonunlar bor, lekin nazorat yo‘q; hokimiyat bo‘lingan, sud mustaqil). Sinf qaysi biri huquqiy davlatga mosligini aytadi va sababini yozadi.