☰ Mundarija · Davlat va huquq asoslari

Ijro etuvchi hokimiyat

Darslar 14 · 1 ta dars · O. Karimova, N. Ismatova, Sh. Sariqov, O. Amanova (E. Sariqovning uslubiy tahriri ostida). O‘zbekiston davlati va huquqi asoslari, 8-sinf. «Huquq va Jamiyat» nashriyoti, Toshkent, 2019
14

O‘zbekiston Respublikasining ijro etuvchi hokimiyat organlari

Darslik: 75–79-betlar
MaqsadIjro etuvchi hokimiyat tizimini – Vazirlar Mahkamasini, vazirliklarni va mahalliy hokimliklarni – hamda ularning vazifalarini tushuntirish.
Yangi so‘zlar
hukumat · governmentVazirlar Mahkamasi · Cabinet of Ministersvazirlik · ministryhokimlik · hokimiyat (local executive authority)
Tushuntirish

Ijro etuvchi hokimiyat qonunlar va Prezident hujjatlarining amalda bajarilishini ta’minlaydi. O‘zbekistonda uni Vazirlar Mahkamasi – hukumat – boshqaradi. Hukumatga Bosh vazir rahbarlik qiladi; tarkibiga Bosh vazir o‘rinbosarlari, vazirlar, davlat qo‘mitalari raislari va Qoraqalpog‘iston Respublikasi hukumati rahbari kiradi. Bosh vazir Prezidentning taqdimiga binoan Oliy Majlis roziligi bilan tayinlanadi. Hukumat Prezident va Oliy Majlis oldida javobgar. U davlat budjeti loyihasini tayyorlaydi va uning bajarilishini ta’minlaydi, iqtisodiyot, ta’lim, sog‘liqni saqlash, madaniyat va ekologiyada yagona siyosat yuritadi, huquq-tartibot va mudofaa choralarini ko‘radi. Hukumat qarorlari va farmoyishlari butun mamlakatda majburiy. Tizimga vazirliklar, davlat qo‘mitalari, agentliklar hamda viloyat, tuman va shahar hokimliklari ham kiradi. Hokimlik mahalliy ijro hokimiyatidir: yo‘llar, suv, maktab va shifoxona xizmatlari, aholi bilan ishlash shu darajada tashkil etiladi. Mahalla esa davlat idorasi emas, o‘zini-o‘zi boshqarish organi, lekin hokimlik bilan hamkorlik qiladi.

Namunalar
Yangi maktab qurilishi: hukumat budjetdan mablag‘ ajratilishini ta’minlaydi, tegishli vazirlik talablarni belgilaydi, tuman hokimligi qurilishni tashkil etadi. Uch daraja – bitta ish.
Ichimlik suvi muammosi bo‘lsa, fuqaro avval mahalla yoki tuman hokimligiga murojaat qiladi; hal bo‘lmasa, yuqori idoraga yoki tuman prokuraturasiga yozishi mumkin. Murojaat yozma yoki elektron bo‘lishi mumkin.
Sinfda faoliyat

«Kimga murojaat qilaman?»: o‘qituvchi beshta vaziyatni o‘qiydi (stipendiya, uy ta’mirlash ruxsati, ishlamayotgan svetofor, maktab binosi ta’miri, ko‘cha chirog‘i). Guruhlar mos organni (vazirlik, hokimlik, mahalla, Davlat xizmatlari markazi) taxmin qiladi.

Mashq
1
Ijro etuvchi hokimiyatni kim amalga oshiradi?
2
Vazirlar Mahkamasi tarkibiga kimlar kiradi?
3
Hukumat kimlar oldida javobgar?
4
Nima uchun mahalliy hokimliklar fuqarolarga yaqin ishlashi muhim?