ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Davlat va huquq asoslari

Davlatning funksiyalari

Darslar 5 · 1 ta dars · O. Karimova, N. Ismatova, Sh. Sariqov, O. Amanova (E. Sariqovning uslubiy tahriri ostida). O‘zbekiston davlati va huquqi asoslari, 8-sinf. «Huquq va Jamiyat» nashriyoti, Toshkent, 2019
5

Davlatning funksiyalari

Darslik: 25–29-betlar
MaqsadDavlat funksiyalarining mazmunini, ichki va tashqi funksiyalarini hamda ularni amalga oshirish yo‘nalishlarini tushuntirish.
Yangi so‘zlar
davlat funksiyasi · state functionichki funksiya · internal functiontashqi funksiya · external functionijtimoiy himoya · social protection
Tushuntirish

Davlat funksiyalari – davlat faoliyatining asosiy yo‘nalishlari. Ularni turlicha guruhlash mumkin: faoliyat makoniga ko‘ra – ichki va tashqi; muddatiga ko‘ra – doimiy va vaqtinchalik; huquqiy shakliga ko‘ra – huquq ijod qilish, ijro etish va muhofaza qilish. Ichki funksiyalar mamlakat ichida bajariladi: iqtisodiyotni tartibga solish, ijtimoiy himoya (nafaqa, pensiya), ta’lim va sog‘liqni saqlashni qo‘llab-quvvatlash, huquq va erkinliklarni, mulkni, tabiatni muhofaza qilish, tartibni saqlash, soliq va moliya tizimini yuritish. Tashqi funksiyalar chet elga qaratilgan: mudofaa, diplomatik, savdo-iqtisodiy va madaniy aloqalar, xalqaro tashkilotlar bilan hamkorlik. O‘zbekiston 1992-yildan Birlashgan Millatlar Tashkilotining a’zosi. Funksiyalar vazifalar orqali bajariladi: masalan, ta’lim funksiyasi maktablar qurish, o‘qituvchilarni tayyorlash vazifalari bilan amalga oshadi.

Davlat funksiyalari
IchkiIqtisodiyotni tartibga solish; Ijtimoiy himoya; Ta’lim va sog‘liqni saqlash; Huquq, mulk va tabiatni muhofaza qilish; Tartibni saqlash; Soliq va moliya tizimi
TashqiMudofaa; Diplomatik aloqalar; Savdo-iqtisodiy va madaniy aloqalar; Xalqaro tashkilotlar bilan hamkorlik
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Ob-havo xizmati kuchli sovuq yoki yomg‘ir haqida ogohlantirish beradi va odamlar tayyorgarlik ko‘radi. Fuqarolarni xavfdan ogohlantirish davlatning ichki funksiyalaridan biri — aholini himoya qilish.

Kim ishlatadi

Ob-havo mutaxassisi ogohlantirish tayyorlaydi, favqulodda holatlar xodimi aholini xabardor qiladi, mahalla rahbari qishloq yo‘llari uchun choralar ko‘radi.

Bugun sinab ko‘ring

Kattalar bilan ob-havo prognozini tinglab, ogohlantirish yoki maslahatni yozib oling. Bu xabarni qaysi idora tayyorlagan bo‘lishi mumkinligini o‘ylab ko‘ring.

Namunalar
Ichki funksiya misoli: davlat qariyalarga pensiya, nogironligi bo‘lgan shaxslarga nafaqa to‘laydi – bu ijtimoiy himoya vazifasi.
Tashqi funksiya misoli: davlat boshqa mamlakat bilan savdo shartnomasi tuzadi yoki elchixona ochadi – bu diplomatik va savdo-iqtisodiy aloqalar.
Sinfda faoliyat

«Ichkimi yoki tashqimi?»: o‘qituvchi 12 ta holat o‘qiydi (yo‘l ta’miri, elchixona ochish, chegara qo‘riqlash, stipendiya, kitob yarmarkasini qo‘llab-quvvatlash...). O‘quvchilar «ichki» yoki «tashqi» deb javob beradi.

Mashq
1
Davlat funksiyasi nima?
2
Ichki funksiyalardan to‘rttasini sanang.
3
Qaysi vazifa tashqi funksiyaga kiradi: yo‘l qurish yoki boshqa davlat bilan diplomatik aloqa o‘rnatish?
4
Nima uchun davlat chet davlatlar va xalqaro tashkilotlar bilan aloqa qilishi kerak?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliQorong‘i fonarHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →