ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Davlat va huquq asoslari

Oila huquqi va bola huquqlari

Darslar 29 · 1 ta dars · O. Karimova, N. Ismatova, Sh. Sariqov, O. Amanova (E. Sariqovning uslubiy tahriri ostida). O‘zbekiston davlati va huquqi asoslari, 8-sinf. «Huquq va Jamiyat» nashriyoti, Toshkent, 2019
29

Oila qonunchiligida voyaga yetmaganlarning huquq va majburiyatlari

Darslik: 164–168-betlar
MaqsadOila huquqi asoslarini, bola huquqlarini, ota-ona va farzandlarning burchlarini tushunish va yordam olish yo‘llarini bilish.
Yangi so‘zlar
oila huquqi · family lawvasiylik organi · guardianship authorityaliment · child supportzo‘ravonlik · violence
Tushuntirish

Oila huquqi nikoh, ota-onalik va qarindoshlik munosabatlarini tartibga soladi. Bola huquqlari BMT 1989-yilda qabul qilgan Bola huquqlari to‘g‘risidagi konvensiyada ham mustahkamlangan; O‘zbekiston bu konvensiya ishtirokchisi. Konvensiyaga ko‘ra 18 yoshga to‘lmagan har bir shaxs bola hisoblanadi. Bolaning oilada yashash va tarbiyalanish, ota-onasi bilan muloqot qilish, ismga, himoyaga va o‘z fikrini bildirishga huquqi bor; fikri uni bevosita qiziqtirgan masalalarda inobatga olinadi. Ota-ona farzandni tarbiyalash, sog‘lig‘i, ta’limi va rivojlanishi uchun g‘amxo‘rlik qilishga majbur, bu ularning huquqi va burchi. Mehnatga layoqatli voyaga yetgan farzandlar ota-onasiga g‘amxo‘rlik qilishi shart. Bolaning o‘z mulki bor: sovg‘a, meros, shaxsiy buyumlar va o‘z daromadi. Ota-onalar ajrashsa ham bola ikkalasi bilan aloqa qilish huquqini saqlaydi, aliment esa bolaning moddiy ta’minoti uchun to‘lanadi. Vasiylik va homiylik organi bola huquqlari buzilsa yordam beradi. Bolaga zo‘ravonlik yoki beparvo munosabat haqida bilgan kishi kattaga aytishi kerak; xavf bo‘lsa 102 yoki 103 ga, shuningdek bolalar ishonch telefoniga murojaat qilinadi. Hech kimning bolani urishga, haqorat qilishga yoki qo‘rqitishga haqqi yo‘q.

Oilada yashashva tarbiyalanishOta-onasi bilanmuloqotIsmga vahimoyaga huquqO‘z fikrinibildirishO‘z mulki(sovg‘a, meros,daromad)Bolaninghuquqlari (18yoshgacha)
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Maktab hujjatlarida «ota-ona yoki vasiy» imzosi so‘raladi. Qonunga ko‘ra bolani tarbiyalash va himoya qilish uni voyaga yetkazayotgan ota-ona yoki vasiyning mas’uliyati. Bu bola manfaatlarini himoya qilish uchun.

Kim ishlatadi

Vasiylik organi xodimi bolalar manfaatini himoya qiladi, maktab psixologi oilalarga maslahat beradi, huquqshunos oila nizolarini tushuntiradi.

Bugun sinab ko‘ring

Maktabda ota-ona yoki vasiy imzosi talab qilinadigan bitta hujjat turini ayting va nima uchun bola uchun mas’ul kattaning roziligi kerakligini bir jumlada yozing.

Namunalar
Bola yangi to‘garakka yozilishni xohlasa, ota-ona buni uning fikri va oila imkoniyatlarini hisobga olib hal qiladi; bola o‘z fikrini bildirishga haqli.
Otasi bilanuchrashishhuquqi saqlanadiOtasi alimentto‘laydiOta-onasiajrashgan bolaonasi bilanyashaydi
Ota-onasi ajrashgan bola onasi bilan yashaydi: otasi bilan uchrashish huquqi saqlanadi, otasi esa aliment to‘laydi.
Sinfda faoliyat

Savol-javob doirasi: «Mening huquqlarim va burchlarim oilada» – har bir o‘quvchi bitta huquq va bitta burchni aytadi.

Mashq
1
Bolaning oiladagi huquqlaridan uchtasini ayting.
2
Ota-ona farzand oldida qanday burchga ega?
3
Aliment nima?
4
Bolaga zo‘ravonlik bo‘layotganini bilsangiz nima qilasiz?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliElektromagnitli metall saralagichHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →