ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Davlat va huquq asoslari

Fuqarolik jamiyati

Darslar 9 · 1 ta dars · O. Karimova, N. Ismatova, Sh. Sariqov, O. Amanova (E. Sariqovning uslubiy tahriri ostida). O‘zbekiston davlati va huquqi asoslari, 8-sinf. «Huquq va Jamiyat» nashriyoti, Toshkent, 2019
9

Fuqarolik jamiyati

Darslik: 48–52-betlar
MaqsadFuqarolik jamiyati tushunchasini, uning belgilarini va asosiy institutlarini tushuntirish hamda fuqaro jamiyat ishlarida qanday qatnasha olishini ko‘rsatish.
Yangi so‘zlar
fuqarolik jamiyati · civil societynodavlat notijorat tashkiloti · non-governmental non-profit organisationo‘zini-o‘zi boshqarish · self-governmentommaviy axborot vositalari · mass media
Tushuntirish

Fuqarolik jamiyati – o‘z huquq va burchlarini biladigan, axloqiy, huquqiy va siyosiy madaniyatga ega fuqarolar o‘zaro uyushib, o‘z ishlarining ko‘p qismini davlat tazyiqisiz, qonun doirasida o‘zlari boshqaradigan jamiyat. Uning belgilari: mulkchilikning turli shakllari va erkin tadbirkorlik, erkin mehnat va kasb tanlash, so‘z va axborot erkinligi, fikrlar xilma-xilligi, huquq ustuvorligi, inson huquqlarining kafolati va o‘zini-o‘zi boshqaruv organlari. Fuqarolik jamiyati institutlariga siyosiy partiyalar, kasaba uyushmalari, nodavlat notijorat tashkilotlari, jamg‘armalar, ommaviy axborot vositalari, milliy-madaniy markazlar va fuqarolarning o‘zini-o‘zi boshqarish organlari – mahalla kiradi. Bu institutlar bilan bir qatorda Inson huquqlari bo‘yicha vakil (ombudsman) kabi davlat institutlari ham fuqarolar huquqlarini himoya qilishga yordam beradi. Fuqarolik jamiyatida davlat va shaxs qonun oldida teng subyektlardir; davlat jamiyat nazoratida bo‘lishi kerak.

SiyosiypartiyalarKasabauyushmalariNodavlatnotijorattashkilotlariJamg‘armalarOmmaviy axborotvositalariMilliy-madaniymarkazlarMahalla(o‘zini-o‘ziboshqarish)Fuqarolikjamiyatiinstitutlari
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Shaxmat klubi a’zolari rasman ro‘yxatdan o‘tib, rais saylaydi va yil oxirida faoliyat hisobotini e’lon qiladi. Bunday ixtiyoriy, davlatdan mustaqil uyushmalar fuqarolik jamiyati institutlaridir.

Kim ishlatadi

Jamoat tashkilotining koordinatori ko‘ngillilarni jalb etadi, yoshlar klubi rahbari o‘quvchilar tashabbusini qo‘llab-quvvatlaydi, mahalla faoli aholi bilan uchrashuv uyushtiradi.

Bugun sinab ko‘ring

Maktabingizda yoki mahallangizda bor bo‘lgan uchta ixtiyoriy guruh (to‘garak, klub, jamoa) nomini yozing. Ularning a’zolari nega unga qo‘shilgan, o‘zingiz taxmin qiling.

Namunalar
Mahalla fuqarolar yig‘ini – o‘zini-o‘zi boshqarish organi: u yashash joyidagi muammolarni (ko‘cha yoritilishi, yordamga muhtojlar, tadbirlar) muhokama qiladi. Bu davlat idorasi emas, fuqarolarning o‘z tashkiloti.
Ekologik jamg‘arma ko‘ngillilari daryo bo‘yini tozalashga chaqiradi. Bu nodavlat notijorat tashkiloti faoliyati: foyda emas, jamiyat manfaati maqsad. Voyaga yetmagan ko‘ngilli bo‘lsa, ota-onasining roziligi va kattalar nazorati bilan qatnashadi.
Sinfda faoliyat

«Men – fuqarolik jamiyatining a’zosiman»: har bir o‘quvchi sinfda yoki mahallada qila oladigan bitta foydali ishni (kitob yig‘ish, daraxt ekish, kichiklarga yordam) rejalashtiradi va kattalar bilan maslahatlashadi.

Mashq
1
Fuqarolik jamiyatining uchta belgisini ayting.
2
Fuqarolik jamiyati institutlariga misollar keltiring.
3
Mahalla nima uchun fuqarolarning o‘zini-o‘zi boshqarish organi hisoblanadi?
4
Nima uchun fuqarolik jamiyatida davlat jamiyat nazoratida bo‘lishi kerak?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliO‘simlik datchigiHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →