O‘zbekiston Respublikasining qonun manbalari
Huquq manbai – huquq normalari ifodalangan rasmiy shakl. O‘zbekistonda asosiy manba – normativ-huquqiy hujjatlar. Ular yuridik kuchi bo‘yicha tartiblanadi: eng yuqorida Konstitutsiya turadi, undan keyin konstitutsiyaviy qonunlar, qonunlar va kodekslar, Prezident farmon va qarorlari, Vazirlar Mahkamasi qarorlari, vazirlik va idoralar hujjatlari, mahalliy hokimiyat qarorlari keladi. Qoraqalpog‘iston Respublikasining o‘z Konstitutsiyasi va qonunlari bor, ular O‘zbekiston Konstitutsiyasiga zid bo‘lmasligi kerak. Pastdagi hujjat yuqoridagisiga zid bo‘la olmaydi. O‘zbekiston tan olgan xalqaro shartnomalar ham milliy huquq tizimining qismi sifatida qo‘llanadi. Odat va sud pretsedenti bizda asosiy manba emas. Hujjatlar rasmiy e’lon qilingach kuchga kiradi; ularni Lex.uz milliy ma’lumotlar bazasida o‘qish mumkin.
| Daraja | Hujjat (yuridik kuchi bo‘yicha) |
|---|---|
| 1 | Konstitutsiya |
| 2 | Konstitutsiyaviy qonunlar |
| 3 | Qonunlar va kodekslar |
| 4 | Prezident farmon va qarorlari |
| 5 | Vazirlar Mahkamasi qarorlari |
| 6 | Vazirlik va idoralar hujjatlari |
| 7 | Mahalliy hokimiyat qarorlari |
Stol o‘yinida uy qoidalari bo‘lishi mumkin, lekin musobaqada rasmiy qoidalar ustun turadi. Huquqda ham shunday: yuqori yuridik kuchga ega hujjat pastdagisidan ustun va ular o‘rtasida ziddiyat bo‘lsa, pastdagisi o‘zgartiriladi (o‘xshatish).
Huquqshunos hujjatlar ziddiyatini aniqlaydi, vazirlik xodimi buyruqni qonunga moslashtiradi, jurnalist qaysi hujjat qaysidan ustunligini tushuntiradi.
Sevimli o‘yiningiz uchun «uy qoidasi» va «rasmiy qoida» namunasini o‘ylab toping. Ular to‘qnash kelsa, qaysi biri ustun bo‘lishi kerakligini yozing.
«Narvon»: hujjat nomlari yozilgan kartochkalarni yuridik kuchi bo‘yicha yuqoridan pastga tering va nima uchun shunday joylashganini tushuntiring.