Axloq va huquq

Axloq – odamlar nima yaxshi-yu nima yomon, nima adolatli-yu nima adolatsiz ekani haqidagi umumiy tushunchalardan kelib chiqib amal qiladigan, ko‘pincha yozilmagan xulq-atvor qoidalari. Huquq esa davlat qabul qilgan yoki tan olgan, bajarilishi davlat kuchi bilan ta’minlanadigan va hamma uchun majburiy bo‘lgan qoidalar tizimidir. Farqlari: huquqni davlat belgilaydi, axloq esa jamiyatda o‘z-o‘zidan shakllanadi; huquq buzilsa davlat majburlov va jazo qo‘llaydi, axloqni buzishga esa asosan jamoatchilik fikri baho beradi; huquq hujjatlarda aniq yoziladi, axloq yozma bo‘lmasligi mumkin; huquqda xatti-harakat «qonuniy – noqonuniy», axloqda «yaxshi – yomon» deb baholanadi. Ular bir yo‘nalishda ishlaydi: huquq ko‘p jihatdan axloq asosida shakllanadi. Huquqning «obyektiv» ma’nosi – huquq normalarining yig‘indisi; «subyektiv» ma’nosi – muayyan shaxsga tegishli huquq (masalan, uy-joyga yoki ta’limga bo‘lgan huquqi). Huquq uch funksiyani bajaradi: tartibga solish, qo‘riqlash va tarbiyalash.