Huquqni muhofaza qiluvchi davlat organlari
Huquqni muhofaza qiluvchi organlar qonunlar bajarilishini ta’minlaydi, huquqbuzarliklarning oldini oladi va fuqarolar huquqlarini himoya qiladi. Prokuratura qonunlarning aniq va bir xil bajarilishi ustidan nazoratni amalga oshiradi, jinoyat ishlarida davlat nomidan ayblovni qo‘llab-quvvatlaydi. Ichki ishlar organlari jamoat tartibini saqlaydi, jinoyatlarning oldini oladi va ularni fosh etadi, yo‘l harakati xavfsizligini ta’minlaydi. Davlat xavfsizlik xizmati davlat va jamiyat xavfsizligiga tahdidlarga qarshi kurashadi. Soliq va bojxona organlari tegishli sohalarda qonun ijrosini nazorat qiladi. Adliya organlari esa huquqiy xizmat va fuqarolik holati dalolatnomalari bilan shug‘ullanadi. Favqulodda vaziyatda yordam uchun xizmat raqamlari bor: 101 – yong‘in xizmati, 102 – ichki ishlar organlari, 103 – tez tibbiy yordam. Bolalar og‘ir holatda ota-onasi, o‘qituvchisi yoki bolalar ishonch telefoniga murojaat qilishi mumkin. Tashkilot nomlari va tuzilmasi o‘zgarishi mumkin, shuning uchun rasmiy saytlarni tekshirish foydali.
| Organ | Vazifasi |
|---|---|
| Prokuratura | Qonunlar ijrosi ustidan nazorat; jinoyat ishlarida ayblovni qo‘llab-quvvatlash |
| Ichki ishlar organlari | Jamoat tartibi, jinoyatlarning oldini olish va fosh etish, yo‘l harakati xavfsizligi |
| Davlat xavfsizlik xizmati | Davlat va jamiyat xavfsizligiga tahdidlarga qarshi kurash |
| Soliq va bojxona organlari | Tegishli sohalarda qonun ijrosini nazorat qilish |
| Adliya organlari | Huquqiy xizmat, fuqarolik holati dalolatnomalari |
Maktabga huquqni muhofaza qilish xodimi kelib, yo‘l xavfsizligi bo‘yicha suhbat o‘tkazadi va o‘quvchilar savol beradi. Bu xodimlar jinoyatni topishdan tashqari, oldini olish va tushuntirish ishini ham qiladi.
Yo‘l harakati xavfsizligi xodimi qoidalarni tushuntiradi, o‘t o‘chiruvchi xavfsizlik darslarini o‘tkazadi, huquqshunos yordam so‘rab kelganlarga tegishli idorani aytadi.
Xavfsizlik bo‘yicha mehmondan so‘ramoqchi bo‘lgan bitta savolni yozing. Uning javobi nimaga yordam bergan bo‘lardi?
| Raqam | Xizmat |
|---|---|
| 101 | Yong‘in xizmati |
| 102 | Ichki ishlar organlari |
| 103 | Tez tibbiy yordam |
Rolli o‘yin: o‘quvchilar 101, 102 va 103 xizmatlariga qo‘ng‘iroq qilishni mashq qiladi (nomi, manzil, nima yuz berdi); o‘yin qo‘ng‘irog‘i soxta chaqiruv bo‘lmasligi uchun haqiqiy raqamlar terilmaydi.