ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Davlat va huquq asoslari

Huquqni muhofaza qiluvchi organlar

Darslar 24 · 1 ta dars · O. Karimova, N. Ismatova, Sh. Sariqov, O. Amanova (E. Sariqovning uslubiy tahriri ostida). O‘zbekiston davlati va huquqi asoslari, 8-sinf. «Huquq va Jamiyat» nashriyoti, Toshkent, 2019
24

Huquqni muhofaza qiluvchi davlat organlari

Darslik: 134–139-betlar
MaqsadHuquqni muhofaza qiluvchi organlar tizimini, ularning vazifalarini va yordam olish yo‘llarini bilib olish.
Yangi so‘zlar
prokuratura · prosecutor’s officeichki ishlar organlari · internal affairs bodiestergov · investigationqonuniylik · legality
Tushuntirish

Huquqni muhofaza qiluvchi organlar qonunlar bajarilishini ta’minlaydi, huquqbuzarliklarning oldini oladi va fuqarolar huquqlarini himoya qiladi. Prokuratura qonunlarning aniq va bir xil bajarilishi ustidan nazoratni amalga oshiradi, jinoyat ishlarida davlat nomidan ayblovni qo‘llab-quvvatlaydi. Ichki ishlar organlari jamoat tartibini saqlaydi, jinoyatlarning oldini oladi va ularni fosh etadi, yo‘l harakati xavfsizligini ta’minlaydi. Davlat xavfsizlik xizmati davlat va jamiyat xavfsizligiga tahdidlarga qarshi kurashadi. Soliq va bojxona organlari tegishli sohalarda qonun ijrosini nazorat qiladi. Adliya organlari esa huquqiy xizmat va fuqarolik holati dalolatnomalari bilan shug‘ullanadi. Favqulodda vaziyatda yordam uchun xizmat raqamlari bor: 101 – yong‘in xizmati, 102 – ichki ishlar organlari, 103 – tez tibbiy yordam. Bolalar og‘ir holatda ota-onasi, o‘qituvchisi yoki bolalar ishonch telefoniga murojaat qilishi mumkin. Tashkilot nomlari va tuzilmasi o‘zgarishi mumkin, shuning uchun rasmiy saytlarni tekshirish foydali.

OrganVazifasi
ProkuraturaQonunlar ijrosi ustidan nazorat; jinoyat ishlarida ayblovni qo‘llab-quvvatlash
Ichki ishlar organlariJamoat tartibi, jinoyatlarning oldini olish va fosh etish, yo‘l harakati xavfsizligi
Davlat xavfsizlik xizmatiDavlat va jamiyat xavfsizligiga tahdidlarga qarshi kurash
Soliq va bojxona organlariTegishli sohalarda qonun ijrosini nazorat qilish
Adliya organlariHuquqiy xizmat, fuqarolik holati dalolatnomalari
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Maktabga huquqni muhofaza qilish xodimi kelib, yo‘l xavfsizligi bo‘yicha suhbat o‘tkazadi va o‘quvchilar savol beradi. Bu xodimlar jinoyatni topishdan tashqari, oldini olish va tushuntirish ishini ham qiladi.

Kim ishlatadi

Yo‘l harakati xavfsizligi xodimi qoidalarni tushuntiradi, o‘t o‘chiruvchi xavfsizlik darslarini o‘tkazadi, huquqshunos yordam so‘rab kelganlarga tegishli idorani aytadi.

Bugun sinab ko‘ring

Xavfsizlik bo‘yicha mehmondan so‘ramoqchi bo‘lgan bitta savolni yozing. Uning javobi nimaga yordam bergan bo‘lardi?

Namunalar
RaqamXizmat
101Yong‘in xizmati
102Ichki ishlar organlari
103Tez tibbiy yordam
Ko‘chada voqea bo‘lsa va kimgadir xavf tahdid qilsa, 102 ga qo‘ng‘iroq qilib manzil va nima bo‘layotganini aniq aytish kerak.
!Diqqat!
Tutun sezsangiz: darhol xonadan chiqing va 101 ga qo‘ng‘iroq qiling. Narsalarni olish uchun qaytmang.
Uyda tutun sezilsa, darhol xonadan chiqib 101 ga qo‘ng‘iroq qilinadi; narsalarni olish uchun qaytilmaydi.
Sinfda faoliyat

Rolli o‘yin: o‘quvchilar 101, 102 va 103 xizmatlariga qo‘ng‘iroq qilishni mashq qiladi (nomi, manzil, nima yuz berdi); o‘yin qo‘ng‘irog‘i soxta chaqiruv bo‘lmasligi uchun haqiqiy raqamlar terilmaydi.

Mashq
1
Prokuraturaning asosiy vazifasi nima?
2
101, 102, 103 qaysi xizmatlar?
3
Soxta chaqiruv nima uchun mumkin emas?
4
Bola xavf ostida bo‘lsa kimga murojaat qilishi mumkin?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliTayoqchalardan ko‘prikHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →