Huquq normalari

Huquq normasi – huquq tizimining eng kichik, asosiy elementi: davlat tomonidan o‘rnatilgan va himoya qilinadigan, hamma uchun majburiy xulq-atvor qoidasi. Uning belgilari: davlat (xalq) irodasini ifodalaydi, rasmiy hujjatlarda mustahkamlanadi, zarur bo‘lsa davlat majburlov kuchi bilan ta’minlanadi va jamiyat uchun eng muhim munosabatlarni tartibga soladi. To‘liq huquq normasi uch qismdan iborat bo‘lishi mumkin. Gipoteza – norma qachon va kimga nisbatan amal qilishini bildiruvchi shart-sharoit («agar...»). Dispozitsiya – xulq-atvor qoidasining o‘zi: nimani qilish shart, mumkin yoki taqiqlangan («u holda...»). Sanksiya – norma buzilsa qo‘llanadigan majburlov chorasi («aks holda...»). Masalan: piyodalar o‘tish joyiga yaqinlashgan haydovchi (gipoteza) piyodaga yo‘l berishi shart (dispozitsiya); buzsa jarima solinadi (sanksiya). Ba’zi normalarda sanksiya yoki gipoteza ochiq ko‘rsatilmaydi: Konstitutsiyadagi «O‘zbekistonning poytaxti – Toshkent shahri» qoidasida asosan dispozitsiya bor. Qisqasi: shart – qoida – oqibat.