ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Davlat va huquq asoslari

O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti

Darslar 12 · 1 ta dars · O. Karimova, N. Ismatova, Sh. Sariqov, O. Amanova (E. Sariqovning uslubiy tahriri ostida). O‘zbekiston davlati va huquqi asoslari, 8-sinf. «Huquq va Jamiyat» nashriyoti, Toshkent, 2019
12

O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti

Darslik: 65–69-betlar
MaqsadPrezidentning davlat tizimidagi o‘rni, saylanish tartibi, talablari va asosiy vakolatlarini tushuntirish.
Yangi so‘zlar
Prezident · Presidentfarmon · decreeqasamyod · oathOliy Bosh Qo‘mondon · Supreme Commander-in-Chief
Tushuntirish

O‘zbekiston Prezidenti – davlat boshlig‘i, davlat nomidan ish yuritadi va davlat hokimiyati organlarining kelishilgan faoliyatini ta’minlaydi. U fuqarolar tomonidan umumiy, teng va to‘g‘ridan-to‘g‘ri saylov huquqi asosida yashirin ovoz berish yo‘li bilan saylanadi. Hozirgi Konstitutsiyaga ko‘ra vakolat muddati yetti yil bo‘lib, bir shaxs ketma-ket ikki muddatdan ortiq saylana olmaydi (2023-yilgacha muddat besh yil edi). Nomzod O‘zbekiston fuqarosi, kamida 35 yoshda, davlat tilini yaxshi biluvchi va saylovgacha kamida 10 yil O‘zbekiston hududida yashagan bo‘lishi kerak. Prezident Oliy Majlis oldida qasamyod qilganidan keyin lavozimga kirishadi. Uning vakolatlari: fuqarolar huquqlari va Konstitutsiya ijrosining kafili bo‘lish, mustaqillik va xavfsizlik choralarini ko‘rish, xalqaro shartnomalar imzolash, Bosh vazir nomzodini Oliy Majlisga taqdim etish, Qurolli Kuchlarning Oliy Bosh Qo‘mondoni bo‘lish, farmon, qaror va farmoyishlar chiqarish. Zarur hollarda favqulodda vaziyat yoki urush holatini joriy qiladi, lekin bu qaror Oliy Majlis tomonidan tasdiqlanadi. Prezident faoliyati davomida boshqa haq to‘lanadigan lavozimni egallay olmaydi.

Fuqarolarhuquqlari vaKonstitutsiyaijrosiningkafiliMustaqillik vaxavfsizlikchoralariXalqaroshartnomalarimzolashBosh vazirnomzodini OliyMajlisga taqdimetishQurolliKuchlarning OliyBosh Qo‘mondoniFarmon, qaror vafarmoyishlarchiqarishPrezident –davlat boshlig‘i
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Yangiliklarda «yangi farmon chiqdi» deyilsa, uning aniq matni rasmiy e’londa bo‘ladi. Asl matnni o‘qigan odam mish-mishlarga ishonmaydi va nimaga haqiqatan ham ruxsat berilganini yoki taqiqlanganini biladi.

Kim ishlatadi

Jurnalist rasmiy matnni asl nusxasidan keltiradi, kutubxonachi rasmiy nashrdan kerakli hujjatni topishga yordam beradi, o‘qituvchi yangi qoidalarni o‘quvchilarga aniq yetkazadi.

Bugun sinab ko‘ring

Biror yangilik sarlavhasini tanlab, uning qaysi qismi hujjatdan olingan fakt va qaysi qismi kimningdir fikri ekanini ikki ustunga ajratib yozing.

Namunalar
Prezident farmoni Konstitutsiya va qonunlarga zid bo‘lmasligi kerak. Agar zid deb topilsa, Konstitutsiyaviy sud uni ko‘rib chiqishi mumkin – bu hokimiyatlar muvozanatiga misol.
Nomzodga talabQiymat
FuqarolikO‘zbekiston fuqarosi
Yoshkamida 35
Tildavlat tilini yaxshi biladi
Yashashsaylovgacha kamida 10 yil
Nomzod 34 yoshda bo‘lsa, saylovda Prezidentlikka qatnasha olmaydi: Konstitutsiya yosh talabini 35 deb belgilagan. Talablar nomzodning tajribasi va mas’uliyatini ta’minlashga qaratilgan.
Sinfda faoliyat

«Prezident vakolatlari»: o‘quvchilar uchta ustunli jadval to‘ldiradi: «Davlat boshlig‘i sifatida», «Qurolli Kuchlar bilan bog‘liq», «Qonun chiqarish bilan bog‘liq». Har bir ustunga kamida bitta vakolat yoziladi.

Mashq
1
Prezident qanday tartibda saylanadi?
2
Prezidentlikka nomzodga qanday to‘rtta talab qo‘yiladi?
3
Prezident qanday huquqiy hujjatlar chiqaradi?
4
Nima uchun favqulodda vaziyat joriy etish qarori Oliy Majlis tasdig‘iga qo‘yiladi?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliMuzlash signalizatsiyasi: 3 volt, to‘rt elementHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →