ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Adabiyot

Kirish va «Kuntug‘mish» dostoni haqida

Darslar 1–2 · 2 ta dars · S. Olim, S. Ahmedov, R. Qo‘chqorov. Adabiyot, 8-sinf: darslik-majmua, 1- va 2-qism. «G‘afur G‘ulom» nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, Toshkent, 2014 (qayta ishlangan uchinchi nashr)
2

«Kuntug‘mish» dostoni haqida

Darslik: 1-qism, 9–13-betlar
MaqsadXalq dostonchiligi, baxshi va variant tushunchalarini bilish hamda «Kuntug‘mish»ning bosh qahramonlarini tanish.
Yangi so‘zlar
doston · folk epic (dastan)baxshi · bakhshi (singer-poet of dastans)variant · version of a workdo‘mbira · dombra (two-stringed instrument)
Tushuntirish

Xalq dostonlari xalqning tarixi, urf-odati va qadriyatlarini oynadek aks ettiradi. Ularni baxshi do‘mbira jo‘rligida kuylaydi va og‘izdan og‘izga o‘tib avloddan avlodga yetib kelgan. Shu sabab ustoz-shogird an’anasi paydo bo‘lgan, XV–XVI asrlarda esa yirik dostonchilik maktablari shakllangan. Bir doston ko‘p baxshidan yozib olingani uchun uning variantlari bor: «Kuntug‘mish»ning Ergash Jumanbulbul o‘g‘li, Bekmurod Jo‘raboy o‘g‘li, Nurmon Abduvoy o‘g‘li va Egamberdi Ollamurod aytgan nusxalari mavjud, darslikda birinchisi asos qilingan. Dostonchilik bugun ham yashaydi: baxshilar uni konsert zallarida va televideniyeda ijro etmoqda, 2000-yilda esa «Alpomish»ning ming yilligi keng nishonlandi.

ErgashJumanbulbulo‘g‘liBekmurodJo‘raboyo‘g‘liNurmon Abduvoyo‘g‘liEgamberdiOllamurod«Kuntug‘mish»variantlari
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Bir xil rivoyatni ikki hikoyachi aytganda, asosiy voqea bir bo‘ladi, tafsilotlar esa farq qiladi. Og‘zaki aytilgan hikoya shunday yashaydi.

Kim ishlatadi

Hikoyachilar, folklor yig‘uvchilar va qo‘shiqchilar og‘zaki an’anani saqlaydi.

Bugun sinab ko‘ring

Eshitgan bir hikoyani o‘zingizcha yana bir kishiga aytib bering va nimani o‘zgartirib qo‘yganingizni payqang.

Namunalar
Misol: bir xil kuyni ikki sozanda chalsa, nota bir bo‘lsa-da, ohang ranglari boshqacha chiqadi; baxshilar aytgan variantlar ham asosiy voqea bir, so‘z va bezaklar boshqacha bo‘ladi.
QahramonKim
Kuntug‘mishshahzoda
Xolbekavazir Shoirning qizi
BuvraxonZangar podshosi
Azbarxo‘jakarvonboshi
Gurkiboy, Mohiboyegizak o‘g‘illar
Misol: «Kuntug‘mish»da shahzoda Kuntug‘mish No‘g‘ay podshosining yolg‘iz o‘g‘li, Xolbeka – Zangar vaziri Shoirning qizi, Buvraxon – Zangar podshosi, Azbarxo‘ja – karvonboshi, Gurkiboy va Mohiboy esa Kuntug‘mish bilan Xolbekaning egizak o‘g‘illari.
Sinfda faoliyat

Daftaringizga to‘rt ustun chizing: qahramon, yurti, kimligi, dostondagi o‘rni. Kuntug‘mish, Xolbeka, Buvraxon va Azbarxo‘jani to‘ldiring.

Mashq
1
Baxshi kim va u dostonni qanday ijro etadi?
2
Dostonning variantlari nima uchun ko‘p?
3
Darslikdagi «Kuntug‘mish» qaysi baxshi aytgan nusxaga asoslangan?
4
Dostonchilik an’anasi nega bugun ham yashab kelmoqda, deb o‘ylaysiz?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliElektroskop tanloviHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →