Abdurauf Fitrat va uning she’rlari

Abdurauf Fitrat 1886-yilda Buxoroda sarrof va savdogar Abdurahimboyning oilasida tug‘ilgan. U avval eski maktabda, so‘ng Mir Arab madrasasida o‘qigan. 1904–1907-yillarda otasi bilan safarlarda Turkiya, Eron, Hindiston, Arabiston va Rusiyada bo‘lib, dunyoqarashi kengaygan. 1909–1913-yillarda Istanbulda muallimlar maktabida o‘qigan; 1909-yilda fors tilida «Munozara» kitobini, 1911–1912-yillarda «Sayha» she’rlar to‘plamini va «Hind sayyohi qissasi»ni nashr ettirgan. Vatanga qaytgach, Shahrisabz va Karkida yangi usul (jadid) maktablarini ochgan, «Rahbari najot», «Oila», «Begijon» kabi asarlar va maktab darsliklari («Muxtasar islom tarixi», «O‘qu») yozgan. 1917–1918-yillarda «Hurriyat» gazetasining bosh muharriri bo‘lgan. 1918-yilda Toshkentda «Chig‘atoy gurungi» jamiyatini tashkil etgan, 1919-yilda Cho‘lpon bilan do‘stlashgan. Dramalari («Chin sevish», «Abulfayzxon», «Arslon» va boshqalar) sahnaga qo‘yilgan. Moskvada va Samarqandda professor sifatida ishlab, «Aruz haqida» (1936) kabi ilmiy kitoblar yozgan. 1937-yilning 24-aprelida qamoqqa olingan, «xalq dushmani» deb ayblanib, 1938-yil 4-oktabrda qatl etilgan; keyinchalik, mustaqillik yillarida uning nomi qaytarilgan, 2000-yilda ikki jildlik «Tanlangan asarlar» chop etilgan va unga Alisher Navoiy nomidagi Davlat mukofoti berilgan.