☰ Mundarija · Adabiyot

«Chinor» qissasi tahlili va Said Ahmad

Darslar 39–40 · 2 ta dars · S. Olim, S. Ahmedov, R. Qo‘chqorov. Adabiyot, 8-sinf: darslik-majmua, 1- va 2-qism. «G‘afur G‘ulom» nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, Toshkent, 2014 (qayta ishlangan uchinchi nashr)
39

«Chinor» romani: vijdon azobi va tahlil

Darslik: 2-qism, 58–69-betlar
MaqsadAkbaralining vijdon azobini, haykal sahnasini va Ochil bobo so‘zlarini tahlil qilish; qissaning g‘oyasini izohlash.
Yangi so‘zlar
vijdon azobi · torment of consciencejasorat · courageqo‘rqoqlik · cowardicehaykal · statue
Tushuntirish

Voqeadan keyin Akbarali do‘stlaridan uzoqlashadi, kam gapiradi, ichkilikka berilib ketadi va dardini hech kimga ayta olmaydi. Mast holda onasi Sharofat xolaga «odam o‘lishiga sabab bo‘ldim» deydi; ona unga shodasoyliklar oldiga borib gunohini tan olishni maslahat beradi va vafotidan oldin o‘zini Shodasoyga, ota-bobolari yoniga qo‘yishni vasiyat qiladi. Shodasoyda, qabristonda Akbarali o‘z nomi yozilgan bronza haykalga duch keladi: lavhada u konchi do‘stlarini saqlab, qahramonlarcha halok bo‘lgani yozilgan, chunki Bektemir cho‘ntagida Akbaralining hujjati bor edi va posyolka ham «Akbarobod» deb atalgan. Tirik Akbarali o‘zini «qo‘rqoq» deb biladi, hech kim uni tanimaydi; Ochil bobo «odam deb o‘lgan odam doim tirik bo‘ladi» deydi, Akbarali esa ertasiga yo‘qoladi, qissa fojia bilan tugaydi. Darslik uni yomon odam emas, tuppa-tuzuk yigit deydi: Bektemirni u o‘ldirmadi, ammo bir lahzalik qo‘rquv tufayli yordamga bormadi. Muallif g‘oyasi: yaxshi, odobli bo‘lishning o‘zi yetmaydi, hayot sinovida jasorat ham kerak.

Namunalar
Misol: Akbarobod nomi va haykal – ramziy tafsilot: xalq qahramonni sharaflaydi, lekin sharaflangan haqiqiy qahramon emas, bu esa Akbaralining azobini kuchaytiradi.
Misol: Ochil bobo «bandi mo‘rt edi» deydi, «hayot berahm, ayniqsa qo‘rqoqqa» deb qo‘shadi: xatoni tuzatish uchun jasorat kerak.
Sinfda faoliyat

Akbaralining holatini uch bosqichda (voqeadan keyin; onasi bilan suhbat; haykal oldida) qisqa yozing va har birida bir tuyg‘uni nomlang.

Mashq
1
Akbarali nima uchun dardini do‘stlari va onasiga darhol ayta olmadi?
2
Haykal va lavhada nima yozilgan edi?
3
Nima uchun Akbaralini hamma «halok bo‘lgan qahramon» deb bilgan?
4
Nima uchun darslik Akbaralini «tuppa-tuzuk yigit» deydi-yu, baribir fojiani unga bog‘laydi?