☰ Mundarija · Adabiyot

«Qochoq» parchasi

Darslar 41 · 1 ta dars · S. Olim, S. Ahmedov, R. Qo‘chqorov. Adabiyot, 8-sinf: darslik-majmua, 1- va 2-qism. «G‘afur G‘ulom» nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, Toshkent, 2014 (qayta ishlangan uchinchi nashr)
41

«Qochoq» («Ufq» trilogiyasidan parcha)

Darslik: 2-qism, 72–91-betlar
MaqsadSaid Ahmadning «Qochoq» parchasi mazmunini ketma-ket bayon qilish, Ikromjon, Jannat xola va Tursunboy obrazlarini tushuntirish.
Yangi so‘zlar
qochoq · deserter, fugitiveto‘qay · reed thicketorden · order, medalxiyonat · betrayal
Tushuntirish

Parcha urushdan bir oyog‘ini yo‘qotib qaytgan Ikromjonning qishlog‘ida ordenga sazovor bo‘lgan kunidan boshlanadi. Klub oldida u o‘z o‘g‘lining armiyadan qochgani haqida gapni eshitib qoladi, ordenni ko‘ksidan yulib oladi, endi uni taqishga haqqim yo‘q deydi, xotiniga esa «bunday o‘g‘lim yo‘q» deb, hushidan ketadi. Aslida qochoq Tursunboy cho‘lda otasi bilan onasi o‘zlashtirayotgan to‘qayda yashirinib yuribdi va buni faqat onasi Jannat xola biladi: u yashirincha ovqat, ustara va choy eltadi, kasal bo‘lsa ham buni erdan sir tutadi. Tursunboy ham onasining o‘ziga qilgan mehrini qadrlamaydi, faqat ovqatni kutadi; sobiq sevgilisi Zebini boshqa yigit bilan ko‘rib, hasad va alam bilan yonadi. Jannat xola o‘g‘lini urushga yuborib, nomini oqlatish qarorini qiladi, ammo o‘zi alamdan va kasaldan vafot etadi; Tursunboy dafn marosimini to‘qaydan yashirincha kuzatadi. Oylar o‘tgach, Ikromjon o‘g‘lini to‘qayda uchratib, uni qattiq koyiydi va el oldiga qaytishni talab qiladi; Tursunboy qochib ketadi va keyin yolg‘iz o‘lik holda topiladi, otasi uni o‘zi dafn etadi.

Namunalar
Misol: Ikromjon ordenni yulib olishi uning uchun shaxsiy shon-sharaf yurt oldidagi sharmandalikdan og‘irroq kelganini ko‘rsatadi: u o‘g‘lining qochishini o‘z yuziga tushgan dog‘ deb biladi.
Misol: Jannat xola «ikki o‘t orasida»: bir tomondan o‘g‘lining xiyonatini ko‘rib, ikkinchi tomondan uni ochlikda qoldirolmaydi; shuning uchun yashirincha ovqat eltadi.
Sinfda faoliyat

Parcha voqealarini beshta sarlavha bilan reja qilib yozing (masalan: ordenli kun, onaning siri, Zebi, vafot, ota va o‘g‘il).

Mashq
1
Ikromjon qochoq haqidagi gapni qayerda va qanday eshitib qoladi?
2
Jannat xola o‘g‘liga yashirincha nimalarni eltadi?
3
Nima uchun Jannat xola o‘g‘lini urushga yuborishga qaror qiladi?
4
Nima uchun parchani o‘qish «og‘ir», deydi darslik?