ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Adabiyot

Maqsud Shayxzoda va «Mirzo Ulug‘bek» (I)

Darslar 30–31 · 2 ta dars · S. Olim, S. Ahmedov, R. Qo‘chqorov. Adabiyot, 8-sinf: darslik-majmua, 1- va 2-qism. «G‘afur G‘ulom» nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, Toshkent, 2014 (qayta ishlangan uchinchi nashr)
30

Maqsud Shayxzoda

Darslik: 2-qism, 3–5-betlar
MaqsadMaqsud Shayxzodaning hayot yo‘li, janrlari va ilmiy hamda tarjimonlik faoliyatini bilish.
Yangi so‘zlar
tarixiy fojia · historical tragedydoston · long narrative poemnavoiyshunoslik · Navoi studiestarjimon · translator
Tushuntirish

Maqsud Shayxzoda 1908-yilda Ozarbayjonning Agdash (Oqtosh) shahrida shifokor oilasida tug‘ilgan. O‘rta ma’lumotni o‘z shahrida olgach, Boku Oliy pedagogika institutida sirtdan o‘qigan va maktabda o‘qituvchi bo‘lgan. 1927-yilda qamoqqa olinib, 1928-yil fevralida Toshkentga yuborilgan; keyin gazeta-jurnallarda ishlagan, Til va adabiyot institutida ilmiy xodim, 1938-yildan Toshkent pedagogika institutida o‘zbek mumtoz adabiyoti dotsenti bo‘lgan. Asarlarini 1929-yildan e’lon qila boshlagan; 30-yillarda «Loyiq soqchi», «Jumhuriyat», «Yangi devon» kabi to‘plamlari chiqqan. Urush yillarida «Kurash nechun», «Jang va qo‘shiq» to‘plamlarida fashizmga qarshi kurashga va xalq ruhini ko‘tarishga chaqirgan; 1944-yilda «Jaloliddin Manguberdi» dramasini yozgan: unda Xorazm shohi mo‘g‘ul bosqinchilariga qarshi Vatan ozodligi uchun kurashadi. Urushdan keyin ham u nohaq qatag‘onga uchragan, ammo «Zamon torlari», «Chorak asr devoni» kabi to‘plamlarini nashr ettirgan. 1958-yilda «Toshkentnoma» dostonini yozgan. Shuningdek, «Ovchi qissasi», «Iskandar Zulqarnayn» kabi dostonlari bor. Navoiy ijodini o‘rganishga bag‘ishlangan tadqiqotlari navoiyshunoslikni yangi bosqichga olib chiqqan; u Rustaveli, Shekspir, Pushkin, Lermontov, Nizomiy, Fuzuliy va boshqalarni o‘zbekchaga tarjima qilgan. Shayxzoda 1967-yilda vafot etgan.

1908Agdashda tug‘ildi1927qamoqqa olindi1928Toshkentga yuborildi1938pedagogika institutida dotsent1961«Mirzo Ulug‘bek»
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Boshqa tilda yozilgan kitobni o‘qiy olish uchun tarjimon kerak. Tarjima orqali boshqa mamlakatlarning fikrlari bizga yetib keladi.

Kim ishlatadi

Tarjimonlar, muharrirlar va nashriyot xodimlari kitoblarni bir tildan ikkinchisiga o‘tkazadi.

Bugun sinab ko‘ring

Maktabda o‘rganayotgan chet tilingizdan bitta qisqa gapni o‘zbekchaga tarjima qiling va ma’no saqlanganini tekshiring.

Namunalar
Misol: Shayxzodaning tug‘ilgan yeri – Ozarbayjon, ijodiy kamolot topgan yeri – O‘zbekiston; shu sabab u ikki xalq uchun ardoqli. Tarjimalari ham ikki madaniyatni bog‘lagan.
Misol: «Jaloliddin Manguberdi» dramasida Xorazm shohi mo‘g‘ul bosqiniga qarshi kurashadi; bu mavzu urush yillari kishilarning jasoratini oshirgan. Rolni Shukur Burhonov ijro etgan.
Sinfda faoliyat

Shayxzoda ijodini to‘rt yo‘nalishga ajrating (she’r, doston, drama, ilm-tarjima) va har biriga o‘zingiz bir asar nomi qo‘shib, jadval to‘ldiring.

Mashq
1
Shayxzoda qayerda va qachon tug‘ilgan?
2
Urush yillarida u qanday tarixiy drama yozgan?
3
Shayxzodaning ilmiy faoliyati nimalarda ko‘rinadi?
4
Nima uchun Shayxzodani ikki xalq e’zozlaydi?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliQorong‘i ertalab uchun sumka chirog‘iHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →