☰ Mundarija · Adabiyot

G‘afur G‘ulom: «Sog‘inish» va «Vaqt»

Darslar 28–29 · 2 ta dars · S. Olim, S. Ahmedov, R. Qo‘chqorov. Adabiyot, 8-sinf: darslik-majmua, 1- va 2-qism. «G‘afur G‘ulom» nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, Toshkent, 2014 (qayta ishlangan uchinchi nashr)
28

G‘afur G‘ulom

Darslik: 1-qism, 175–178-betlar
MaqsadG‘afur G‘ulomning hayot yo‘li, janrlari va asosiy asarlarini bilish.
Yangi so‘zlar
qissa · novellapoema · long narrative poemballada · balladakademik · academician
Tushuntirish

G‘afur G‘ulom 1903-yil 10-mayda Toshkentning Qo‘rg‘ontegi mahallasida kambag‘al oilada tug‘ilgan. U to‘qqiz yoshga yetganda otasi vafot etgan, ko‘p o‘tmay onasidan ham ayrilib, yetim qolgan. Dastlab ibtidoiy maktabda, keyin rus-tuzem maktabida o‘qigan, muallimlik kurslarini bitirib dars bergan; 1923-yildan yetim bolalar uyida tarbiyachi bo‘lgan. Gazeta va jurnallarda maqola, felyeton yozgan. Dastlabki she’riy to‘plamlari «Dinamo» (1931) va «Tirik qo‘shiqlar» (1932). 1930–1935-yillarda «Ko‘kan» poemasi va «To‘y», «Ikki vasiqa» balladalari yozilgan. U she’riyatda ham, nasrda ham birdek muvaffaqiyat qozongan: «Netay», «Yodgor», «Tirilgan murda», «Shum bola» qissalari milliy nasrimiz rivojiga katta hissa qo‘shgan. Ikkinchi jahon urushi yillarida «Sen yetim emassan», «Kuzatish», «Vaqt», «Sog‘inish» kabi she’rlar yozgan; urush she’rlari jamlangan «Sharqdan kelayotirman» to‘plami uchun 1946-yilda Davlat mukofotini olgan. 1943-yilda akademik unvoni berilgan, 1963-yilda «O‘zbekiston xalq shoiri» bo‘lgan. G‘afur G‘ulom 1966-yil 10-iyulda 63 yoshida og‘ir xastalikdan vafot etgan. 2003-yilda uning 100 yilligi keng nishonlangan.

Namunalar
Misol: «Shum bola» – G‘afur G‘ulomning bolalik yillari davri haqida bildiradigan qissasi; 6-sinfda o‘qiganingiz bu asar o‘sha davrning og‘ir kunlarini his qilishga yordam beradi.
Misol: G‘afur G‘ulom ikki yo‘nalishda bir xil kuchli: she’riyatda «Vaqt», nasrda «Shum bola». Odatda ijodkorlar bitta janrda mashhur bo‘ladi, u esa istisno.
Sinfda faoliyat

Hayotining beshta muhim sanasini (1903, 1931, 1943, 1946, 1966) vaqt chizig‘iga qo‘yib, har biriga bitta jumla yozing.

Mashq
1
G‘afur G‘ulom qaysi yili va qayerda tug‘ilgan?
2
Uning dastlabki ikki she’riy to‘plami qanday nomlangan?
3
U yozgan to‘rtta qissani sanang.
4
Nima uchun G‘afur G‘ulom ijodi ayniqsa qadrlanadi?