Alisher Navoiy
Alisher Navoiy 1441-yil 9-fevralda Hirotda, saroy amirlaridan G‘iyosiddin Kichkina xonadonida tug‘ilgan. Yoshligida Attorning «Mantiq ut-tayr» dostonini yaxshi ko‘rib o‘qigan; ota-onasi uni qo‘rqib yashirgan, lekin shoir kitobni yodlab olgan edi. 1466–1469-yillarda Samarqand madrasalarida o‘qigan. 1469-yilda do‘sti Husayn Boyqaro Hirot taxtini egallagach, uni yoniga chaqirgan; Navoiy saroyda yuqori lavozimlarda xizmat qilgan va «muqarrabi shohiy» martabasini olgan. Besh dostondan iborat «Xamsa» 1483–1485-yillarda yaratilgan. Navoiy 1501-yil 3-yanvarda Hirotda vafot etgan. Uning lirikasi sakkiz devonga jamlangan: yettitasi turkiy, bittasi, «Devoni Foniy», forsiy (unda «Foniy» taxallusi qo‘llangan, 554 g‘azal bor). 1491–92-yildan boshlab turkiy she’rlarini to‘rt devondan iborat «Xazoyin ul-maoniy»ga yig‘a boshlagan; unda 16 lirik janr bor, har devonda 650 tadan, jami 2600 g‘azal. Devonlar nomi umrning to‘rt davriga ishora qiladi: «G‘aroyib us-sig‘ar», «Navodir ush-shabob», «Badoye’ ul-vasat», «Favoyid ul-kibar». Ikki tildagi g‘azallar soni jami 3154 ta.
Voqealar ketma-ketligini bilish uchun vaqt chizig‘i chizasiz. Muhim yillarni tartiblagan kishi tarixni ham, shaxs hayotini ham osonroq tushunadi.
Tarixchilar, biograflar va o‘qituvchilar vaqt chizig‘i bilan ishlaydi.
Bu yilgi maktab voqealaridan beshtasini oylar bo‘yicha tartiblab chizing.
Navoiyning hayotidagi to‘rt sanani (1441, 1469, 1483–1485, 1501) va ularning ma’nosini bitta jadvalga yozing. Qo‘shimcha ravishda devonlar tartibini o‘z so‘zingiz bilan tushuntiring.