Usmon Nosir
Usmon Nosir 1912-yil 13-noyabrda Namanganning Chuqurko‘cha dahasida tug‘ilgan. Otasi go‘dakligida vafot etgan; to‘rt yoshida Nosirhoji xonadonida otalik mehrini topgan, oila Qo‘qonga ko‘chgan, u internatda o‘qigan, so‘ng Samarqanddagi O‘zbekiston dorilfununida tahsil olgan. Yigirmanchi yillar oxirlaridayoq tanilib, 30-yillarda asarlari intiqlik bilan kutiladigan shoirga aylangan. U 18 yoshidan 24 yoshigacha ijod qilgan va shu davrda beshta she’riy to‘plam («Quyosh bilan suhbat», «Safarbar satrlar», «Traktorobod», «Yurak», «Mehrim»), ikki doston («Norbo‘ta», «Naxshon») va to‘rt drama yozgan. U Pushkin, Lermontov, Geyne, Gyote, Bayron asarlarini o‘zbekchaga o‘girgan. Ijodi ikki bosqichli: 1927–1932-yillarda she’rlari shior va chaqiriq ohangida, keyingi davrda esa falsafiy fikr, chuqur his va sodda ifoda ustun. Yosh shoirlarga murabbiylik qilgan. Uni «O‘zbekning Lermontovi» deb atashgan. Usmon Nosir nohaq hibsga olinib, uzoq surgunga jo‘natilgan va 1944-yil 23-martda, endigina 31 yoshda surgunda vafot etgan. «Yurak» (1933, Samarqand) she’rida shoir yuragiga murojaat qiladi: yurak uning ilhomi va quvonchi manbai, uning tuyg‘ulari shunchalik kuchliki, so‘z ularni ifodalashga ulgurmaydi. Shoir yurakka erkinlik beradi, ammo bitta qat’iy shart qo‘yadi: agar Vatan undan rozi bo‘lmasa, shoir yashashdan ham voz kechishga tayyor. Demak, ilhom ham Vatan oldidagi mas’uliyatga bo‘ysunadi.
«Yurak» she’rini o‘qib, yurakka beriladigan uchta ko‘rsatma va uchta tasvirni (ilhom, quvonch, mas’uliyat) ajrating. Har birini bir jumla bilan izohlang; matnni ko‘chirmang.