Didaktik adabiyot haqida tushuncha
«Didaktika» yunoncha so‘z bo‘lib, ibratli degan ma’noni bildiradi; didaktik adabiyot – nasihat, o‘git, ibrat ruhidagi asarlar. Sharq adabiyotida pand-nasihat ruhi ustun, shu bilan G‘arb adabiyotidan farq qiladi; lekin Sharq adabiyotini butunlay faqat nasihatdan iborat deb tushunish xato. Shakliga ko‘ra didaktik asarlar uch turga bo‘linadi. Nasriy turga «Panchatantra» («Kalila va Dimna»), Kaykovusning «Qobusnoma»si, Xojaning «Gulzor» va «Miftoh ul-adl» asarlari kiradi; nasriy-she‘riy turga Sa’diyning «Guliston», Navoiyning «Mahbub ul-qulub», Gulxaniyning «Zarbulmasal» asarlari kiradi. She‘riy turga esa «Qutadg‘u bilig», Haydar Xorazmiyning «Gulshan ul-asror», Navoiyning «Hayrat ul-abror» dostonlari kiradi. Fikrni voqea va obraz orqali berish muallif g‘oyasini tiniq qiladi va ta’sirni kuchaytiradi.
Do‘stingizga «Sabrli bo‘l» desangiz, u buni tez unutadi. Agar bir qisqa voqea orqali ko‘rsatsangiz, u eslab qoladi. Ibratli adabiyot maslahatni shunday yetkazadi.
Murabbiylar, o‘qituvchilar va bolalar yozuvchilari maslahatni hikoya orqali beradi.
Bir muhim maslahatni o‘ylang va uni ikki-uch gaplik qisqa voqea bilan ifodalang.
Ushbu asarlarni uch guruhga ajrating: «Gulzor», «Mahbub ul-qulub», «Gulshan ul-asror», «Qobusnoma», «Zarbulmasal», «Hayrat ul-abror».