«Monolog» she’ri

«Monolog» 1933-yilda yozilgan. Sarlavha bir kishining o‘z-o‘ziga yoki hammaga qaratilgan nutqini bildiradi. She’rning boshida lirik qahramon sevgi haqida gapiradi: uning shirin tilidan kim tatib ko‘rmagan, uning dardi kimning yuragini yaralamagan? Keyin u sevgi azobini bilgan mashhur shoirlar va adabiy qahramonlarni eslaydi: Petrarka (XIV asr italyan shoiri), Sapfo (qadimgi yunon shoirasi), Tasso (XVI asr italyan shoiri), Dante va Beatriche, Hamlet va Ofeliya, Otello va Dezdemona. Ularning hammasi sevgidan azob chekkan; agar xiyonat bo‘lmasa va fojia yurakni ezmasa, Shekspirga ehtiyoj qolmas edi, deydi shoir. Shundan so‘ng ohang o‘zgaradi: u «qanday qabohat» deb qiynaladi va muhabbatga «qarshi turmasdan bo‘lmaydi», deydi. Darslik ta’kidlaydiki, shoir sevgining o‘ziga emas, odamning nozik tuyg‘ularini xor qilgan davrga qarshi chiqmoqda: davr insonning faqat o‘zini emas, uning his-tuyg‘ularini ham xarob qilyapti, shu sabab bu gina emas, qarshilik. Shoir bu masala murakkab ekanini, gunohkorni topish oson emasligini tushunadi (darslikda Kumushbibi fojiasida kimni ayblash mumkinligi so‘raladi). Oxirida u o‘z zimmasiga katta ish olganini, uni tamomlay olmasligi ham mumkinligini aytadi. She’r muhabbat mavzusini yangi nuqtayi nazardan yoritgan, shu sabab hozirgacha yoshlar tomonidan esda saqlanadi.