Navoiy g‘azallari: «Kelmadi», «Yo‘q», «Bo‘l»

«Kelmadi» radifli g‘azal «Badoye’ ul-vasat»ning 608-g‘azali bo‘lib, yetti baytdan iborat, vazni ramali musammani mahzuf. Radifi o‘zbekcha; sakkiz qofiya so‘zdan oltitasi o‘zbekcha, ikkitasi («gulro‘», «badxo‘») tojikcha. Har baytda kamida bitta tazod bor. Matla‘da oshiq «kechqurun kelaman» deb va’da bergan yor kelmagani uchun tong otguncha uxlolmaganini aytadi. Keyingi baytlarda u intizorlikdan holdan toygani, yig‘lab yurganini va ko‘z yoshi o‘rniga qon kelganini tasvirlaydi: bu yerda qon bilan suv zidlashtirilgan. Oltinchi bayt boshqalardan farq qiladi: unda oshiq sodiq izlovchi (tolib) topilmasligidan shikoyat qiladi: aks holda yo‘lga qadam qo‘ygan har kimning oldidan undan ilgariroq yurgan «avvalqadam» ma’shuq chiqar edi; bu bilan pirga ishora qilinadi. Bunday kutilmagan chekinish «begona bayt» deyiladi. Maqta‘da «boda» so‘zi ikki marta keladi; bu yerda u timsol, ya’ni ilohiy ishq mastligi, Navoiy esa o‘z nasriy asarlarida spirtli ichimlikni man etilgan deb yozgan. Bu g‘azal «Munojot» kuyiga solib aytiladi. «Jong‘a chun dermen» g‘azali «Favoyid ul-kibar»ning 597-g‘azali; ramali musammani maqsur (yoki mahfuz) vaznida, butunlay savol-javob usulida yozilgan. Oshiq o‘lim yoqasiga kelganini aytib, avval jondan sababni so‘raydi, jon aybni jismga yuklaydi, jism bag‘irga, bag‘ir ko‘ngilga, ko‘ngil ko‘zga; ko‘z esa yor go‘zalligi to‘satdan ko‘ringanini aytib, ixtiyori bo‘lmaganini bildiradi. Maqtada shoir: hamma o‘z uzrini aytdi, ishq o‘ti senga azalning qismati ekan, deb xulosa qiladi. Savol-javob zanjiri g‘azalni mantiqiy tugallangan qiladi.