☰ Mundarija · Adabiyot

Tagor va «Nur va soyalar» (I)

Darslar 52–53 · 2 ta dars · S. Olim, S. Ahmedov, R. Qo‘chqorov. Adabiyot, 8-sinf: darslik-majmua, 1- va 2-qism. «G‘afur G‘ulom» nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, Toshkent, 2014 (qayta ishlangan uchinchi nashr)
52

Robindranath Thokur

Darslik: 2-qism, 152–154-betlar
MaqsadRobindranath Thokur (Tagor)ning hayoti, ijodi, ma’rifatparvarligi va o‘zbek adabiyotidagi o‘rnini bayon qilish.
Yangi so‘zlar
mustamlaka · colonyma’rifat · enlightenmentmadhiya · anthemlaureat · prize winner
Tushuntirish

Robindranath Thokur (Tagor) 1861-yil 7-mayda Hindistonning Kalkutta shahrida tug‘ilgan; u oiladagi 14 farzandning kenjasi edi. Otasi uni butun Hindiston bo‘ylab olib yurib, muqaddas joylarni ko‘rsatgan, bola 8 yoshidayoq she’r yoza boshlagan. 1878–1880-yillarda London universiteti kollejida o‘qigan, uni tugatmay qaytgan; birinchi to‘plami «Oqshom qo‘shiqlari» 1882-yilda chiqqan. U asosan bengal tilida yozgan, she’r, doston, hikoya, qissa, roman va dramalar yaratgan; o‘sha paytda Hindiston Buyuk Britaniya mustamlakasi bo‘lgani uchun asarlarida xalqning zulmga qarshi kurashi aks etgan. «Gitanjali» to‘plamini ingliz tiliga o‘girgan, 1913-yilda Xalqaro Nobel mukofotiga sazovor bo‘lgan va mukofot pulini bolalar uchun bepul maktab ochishga sarflagan. Uning «Xalq qalbi» qo‘shig‘i Hindistonning, «Mening oltin Bengaliyam» qo‘shig‘i esa Bangladeshning milliy madhiyasiga aylangan; u ozodlikka avvalo savodxonlik va ma’rifat orqali erishiladi, deb bilgan va bu jihatdan o‘zbek jadidlarini eslatadi.

Namunalar
Misol: Thokur ozodlikni ma’rifatda ko‘rgan: u butun umri davomida xalqining ko‘zini ochishga urindi; shu bois darslik uni Behbudiy, Avloniy, Fitrat, Cho‘lponga o‘xshatadi.
Misol: o‘zbek sahnasida uning «Pochta» pyesasi va «Halokat» romani asosidagi «Gang daryosining qizi» dramasi qo‘yilgan, 1961-yilda shu nomli film ham yaratilgan.
Sinfda faoliyat

Thokurning hayotini oltita sana bilan (1861, 1882, 1911, 1912, 1913, 1941) vaqt chizig‘iga joylang. Qaysi biri qaysi voqeaga mos kelishini aniqlang.

Mashq
1
R. Thokur qayerda va qachon tug‘ilgan?
2
U Nobel mukofotini qaysi asari uchun va qachon olgan?
3
Mukofot pulini u nimaga sarflagan?
4
Nima uchun darslik Thokurni jadidlarga o‘xshatadi?