«Nur va soyalar» (II)

Sudga tayyorlanayotgan Shoshibushon qizchaning olib kelgan olxo‘ri va gullariga e’tibor bermaydi, Giribala xafa bo‘ladi; so‘ng noib shikoyatni qaytarib oladi, o‘z tumanida faxriy sudya etib tayinlanadi, Giribalani esa erga berishga tayyorlab, uydan chiqarishmaydi. Shoshibushon Kalkuttaga daryo orqali ketayotib, ingliz politsiya boshlig‘i baliqchilarning to‘rini kesib, to‘rt kishini qamayotganini ko‘radi, g‘azabdan unga tashlanib, uni uradi. Sudda baliqchilar qo‘rqib guvohlikdan qaytadi, noib ham yordam bermaydi; Shoshibushon o‘z qilmishini tan oladi va besh yil qamoqqa hukm qilinadi, apellyatsiyadan bosh tortadi. Chiqqach, uysiz-yolg‘iz qolgan uni noma’lum karetada kutubxonali uyga olib boradilar; stolda «Qizcha Giribalaga» deb yozilgan eski toshtaxta turibdi. Oq libosdagi Giribala uni ta’zim bilan kutib oladi, ikkalasi ham so‘z topolmay yig‘laydi, darvoza oldida qalandarlar «qayt» deb kuylaydilar. Hikoya mustamlakachilik adolatsizligi, qo‘rqoq va jim xalq hamda haqiqat yo‘lida yolg‘iz qolgan insonning sadoqatli qalbini ko‘rsatadi.