ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Ona tili

Teng bog‘lovchilar; sof va vazifadosh bog‘lovchilar

Darslar 49–50 · 2 ta dars · N. Mahmudov, A. Nurmonov, A. Sobirov, D. Nabiyeva, A. Mirzaahmedov. Ona tili 7-sinf, to‘ldirilgan va qayta ishlangan 4-nashr. «Ma’naviyat», Toshkent, 2017
50

Sof va vazifadosh bog‘lovchilar

Darslik: 91–92-betlar
MaqsadSof va vazifadosh bog‘lovchilarni farqlash.
Yangi so‘zlar
sof bog‘lovchi · pure conjunctionvazifadosh bog‘lovchi · functional conjunctionbilan · with, andham · also, and
Tushuntirish

Ko‘makchilarda bo‘lgani kabi, bog‘lovchilar ham sof va vazifadosh bo‘ladi. Sof bog‘lovchilar boshqa hech qanday vazifada ishlatilmaydi, ular faqat bog‘laydi: va, ammo, lekin, biroq. Vazifadosh bog‘lovchilar esa gapga qarab turli vazifani bajaradi: bir gapda bog‘lovchi, boshqasida ko‘makchi, yuklama yoki modal so‘z bo‘lishi mumkin. Masalan, «Lola bilan Gulnora rasm chizdi» gapida «bilan» «va» o‘rnida kelgan bog‘lovchi, «Bo‘yoq bilan chizdi» gapida esa vosita bildiruvchi ko‘makchi. «Ham» takrorlanib kelsa bog‘lovchi bo‘ladi (Choy ham, non ham tayyor), yolg‘iz kelib ta’kid bildirsa — yuklama (Ukam ham keldi).

Gap«bilan»
Lola bilan Gulnora rasm chizdi.bog‘lovchi (= va)
Bo‘yoq bilan chizdi.ko‘makchi
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Xabarda «Gul bilan ko‘chat yetib keldi» va «Cho‘tka bilan bo‘yadi» yozilgan. Birinchi gapda «bilan» ikki narsani bog‘laydi, ikkinchisida vosita bildiradi; ma’no gapga qarab aniqlanadi.

Kim ishlatadi

Muharrirlar so‘zning gapdagi vazifasini tekshiradi, tarjimonlar ma’noni ajratadi, dasturchilar matn tahlil dasturlarini yaratadi.

Bugun sinab ko‘ring

Bir so‘zni ikki xil vazifada ishlatib, ikkita gap yozing va farqni tushuntiring.

Namunalar
Non bilan tuz mehmonni kutdi — «bilan»: bog‘lovchi (non va tuz).
Qiz ham, o‘g‘il ham o‘qidi — bog‘lovchi; U ham o‘qidi — yuklama.
Sinfda faoliyat

«Bilan» qaysi vazifada?: o‘qituvchi gaplar aytadi, siz «bilan» ning ko‘makchi yoki bog‘lovchi ekanini ayting.

Mashq
1
Sof bog‘lovchi deb nimaga aytiladi?
2
Sof bog‘lovchilardan to‘rttasini ayting.
3
«Opam bilan akam keldi» va «Opam bilan keldim» gaplarida «bilan» qanday?
4
Nima uchun «ham» vazifadosh bog‘lovchi hisoblanadi?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliBahorgi daryoni ko‘rish rejasiHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →