ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Texnologiya

Qo‘l asboblari: o‘lchash, arralash, randalash

Darslar 30–33 · 4 ta dars · Sh. Sharipov, N. Muslimov, O‘. Tolipov, Q. Abdullayeva, O. Qo‘ysinov, V. Sattorov, S. Ahmadaliyev, M. Mo‘minova. Mehnat ta’limi, 5-sinf. «Sharq» nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi, Toshkent, 2015
31

O‘lchash va rejalash asboblari (yog‘och)

Darslik: 54–57-betlar
MaqsadYog‘ochni o‘lchash va rejalash asboblaridan foydalanishni o‘rganish.
Yangi so‘zlar
go‘niya · try squarexatkash · marking gaugebaza tomon · datum (base) faceqo‘yim · machining allowance
Tushuntirish

Buyum tayyorlashdan oldin zagotovka rejalanadi, ya’ni ishlov beriladigan chegaralar chiziqlar bilan belgilanadi. Duradgorlikda masshtabli lineyka, go‘niya, porsi go‘niya, xatkash, buklama chizg‘ich va ruletmetr ishlatiladi. Go‘niya to‘g‘ri burchak chiziqlarini o‘tkazish va burchaklarni tekshirish uchun, porsi go‘niya 45° burchakli chiziqlar uchun, xatkash esa qirraga parallel chiziqlar o‘tkazish uchun xizmat qiladi. Avval zagotovkaning tekis tomoni – baza tomon tanlanadi va barcha o‘lchamlar undan boshlab olinadi. Ishlov bilan olib tashlanadigan yog‘och qatlami qo‘yim deyiladi, uni hisobga olish yog‘ochni tejaydi. To‘g‘ri chiziq o‘tkazish uchun baza tomondan 2–3 nuqta belgilanadi, chizg‘ich shu nuqtalarga qo‘yilib, chap qo‘l bilan bosiladi va qalam bilan chiziladi. 1 metr 100 santimetrga teng.

eni 12 smqo‘yim 1 sm
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Devorga rasm osmoqchi bo‘lgan odam avval o‘rnini qalam bilan yengil belgilab, tekis turishini tekshiradi. Belgi to‘g‘ri qo‘yilsa, rasm qiyshaymaydi.

Kim ishlatadi

Duradgor, plitkachi va tikuvchi belgi qo‘yib, burchak va to‘g‘ri chiziqni tekshiradi.

Bugun sinab ko‘ring

Qog‘ozni ikki marta buklab to‘g‘ri burchak hosil qiling va uni kitob burchagiga qo‘yib tekshiring.

Namunalar
Taxta eni 12 sm, qo‘yim 1 sm bo‘lsa, ish uchun zagotovka eni kamida 13 sm bo‘lishi kerak.
Xatkash bilan taxta chetidan 3 sm masofada parallel chiziq tortiladi.
Sinfda faoliyat

Rejalash mashqi: qog‘ozda va 4 sm × 20 sm yog‘och tasma (yumshoq balsa yoki karton) ustida: baza qirrani tanlab, qalam va chizg‘ichda 5 sm, 10 sm, 15 sm kesish chiziqlarini belgilang, go‘niya bilan to‘g‘ri burchakni tekshiring. Arralash yo‘q, faqat chizish.

Mashq
1
Rejalash nima?
2
Baza tomon deb nimaga aytiladi?
3
Taxta chetidan bir xil masofada chiziq tortish kerak. Qaysi asbobni olasiz?
4
1,35 m necha santimetr?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliO‘simlik qutisi uchun missiyaHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →