ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Texnologiya

Harakat uzatish, tokarlik stanogi va bosim bilan ishlov

Darslar 13–16 · 4 ta dars · Sh. Sharipov, N. Muslimov, O‘. Tolipov, Q. Abdullayeva, O. Qo‘ysinov, V. Sattorov, S. Ahmadaliyev, M. Mo‘minova. Mehnat ta’limi, 5-sinf. «Sharq» nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi, Toshkent, 2015
14

Tokarlik-vintqirqish stanogini ishga tayyorlash

Darslik: 25–26-betlar
MaqsadTokarlik stanogini ishga tayyorlash tartibi va xavfsizlik qoidalarini bilish.
Yangi so‘zlar
tokarlik stanogi · lathekeskich · cutting tool (tool bit)patron · chuckshpindel · spindle
Tushuntirish

Tokarlik-vintqirqish stanogida zagotovka patronda aylanadi, keskich esa uni kesib shakl beradi. Stanokni ishga tayyorlashda avval keskich ushlagichga o‘rnatiladi; keskich balandligi burchakli shablon bilan o‘lchanadi va keskichning chiqib turgan qismi uning qalinligidan bir yarim martadan ortiq bo‘lmasligi kerak. Qo‘pol ishlovda keskich uchi detal o‘qidan 0,5–1 mm baland, qattiq materialda 0,5–1 mm past, yakuniy ishlovda esa o‘q bilan teng turadi. Zagotovka o‘zi markazlovchi uchburchakli patronda maxsus kalit bilan qotiriladi; maktabda kalit qotirilgach o‘zi chiqib ketadigan turi qulay. Ishga tayyorlash faqat o‘qituvchi bilan, stanok elektr tarmog‘idan uzilgan holda bajariladi.

ƒFormula
l ≤ 1,5 · a
l — keskichning chiqib turgan qismi, a — uning qalinligi
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Kulolchilik charxida loy aylanib turganda usta qo‘lini bir joyda ushlab, bir xil doira shaklini hosil qiladi. Aylanayotgan narsa va o‘zgarmas qo‘l birgalikda silliq shakl beradi.

Kim ishlatadi

Kulol, stanokchi va mashinasoz aylanuvchi buyumga ishlov beradi.

Bugun sinab ko‘ring

Stol ustida shisha qopqog‘i yoki tanga kabi kichik yumaloq narsani aylantirib, tez aylanganda qanday ushlanib turishini kuzating.

Namunalar
Keskich qalinligi 8 mm bo‘lsa, uning chiqib turgan qismi 12 mm dan oshmasligi kerak (8 × 1,5 = 12).
Detalga yakuniy ishlov berishda keskich uchi markaziy chiziq bilan teng turadi.
Sinfda faoliyat

Qoidalar kartochkasi: o‘quvchilar «mumkin» va «mumkin emas» ro‘yxatini tuzadi, masalan: mumkin emas – aylanayotgan patronni qo‘l bilan to‘xtatish; yenglar bog‘lanmagan holda ishlash; qirindini qo‘l bilan tozalash. Hamma ish rasm va kartochkalarda; stanok o‘chiq.

Mashq
1
Keskich ushlagichda qanday o‘rnatiladi?
2
Zagotovka qanday patronda qotiriladi?
3
Stanok ishga tayyorlanayotganda u qaysi holatda bo‘lishi kerak?
4
Nima uchun stanokning aylanuvchi qismlari to‘siq bilan o‘ralgan?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliUstozlar kuniga sovg‘a missiyasiHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →