☰ Mundarija · Texnologiya

Harakat uzatish, tokarlik stanogi va bosim bilan ishlov

Darslar 13–16 · 4 ta dars · Sh. Sharipov, N. Muslimov, O‘. Tolipov, Q. Abdullayeva, O. Qo‘ysinov, V. Sattorov, S. Ahmadaliyev, M. Mo‘minova. Mehnat ta’limi, 5-sinf. «Sharq» nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi, Toshkent, 2015
14

Tokarlik-vintqirqish stanogini ishga tayyorlash

Darslik: 25–26-betlar
MaqsadTokarlik stanogini ishga tayyorlash tartibi va xavfsizlik qoidalarini bilish.
Yangi so‘zlar
tokarlik stanogi · lathekeskich · cutting tool (tool bit)patron · chuckshpindel · spindle
Tushuntirish

Tokarlik-vintqirqish stanogida zagotovka patronda aylanadi, keskich esa uni kesib shakl beradi. Stanokni ishga tayyorlashda avval keskich ushlagichga o‘rnatiladi; keskich balandligi burchakli shablon bilan o‘lchanadi va keskichning chiqib turgan qismi uning qalinligidan bir yarim martadan ortiq bo‘lmasligi kerak. Qo‘pol ishlovda keskich uchi detal o‘qidan 0,5–1 mm baland, qattiq materialda 0,5–1 mm past, yakuniy ishlovda esa o‘q bilan teng turadi. Zagotovka o‘zi markazlovchi uchburchakli patronda maxsus kalit bilan qotiriladi; maktabda kalit qotirilgach o‘zi chiqib ketadigan turi qulay. Ishga tayyorlash faqat o‘qituvchi bilan, stanok elektr tarmog‘idan uzilgan holda bajariladi.

Namunalar
Keskich qalinligi 8 mm bo‘lsa, uning chiqib turgan qismi 12 mm dan oshmasligi kerak (8 × 1,5 = 12).
Detalga yakuniy ishlov berishda keskich uchi markaziy chiziq bilan teng turadi.
Sinfda faoliyat

Qoidalar kartochkasi: o‘quvchilar «mumkin» va «mumkin emas» ro‘yxatini tuzadi, masalan: mumkin emas – aylanayotgan patronni qo‘l bilan to‘xtatish; yenglar bog‘lanmagan holda ishlash; qirindini qo‘l bilan tozalash. Hamma ish rasm va kartochkalarda; stanok o‘chiq.

Mashq
1
Keskich ushlagichda qanday o‘rnatiladi?
2
Zagotovka qanday patronda qotiriladi?
3
Stanok ishga tayyorlanayotganda u qaysi holatda bo‘lishi kerak?
4
Nima uchun stanokning aylanuvchi qismlari to‘siq bilan o‘ralgan?