ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Texnologiya

Ekish, parvarish va sug‘orish

Darslar 104–107 · 4 ta dars · Sh. Sharipov, N. Muslimov, O‘. Tolipov, Q. Abdullayeva, O. Qo‘ysinov, V. Sattorov, S. Ahmadaliyev, M. Mo‘minova. Mehnat ta’limi, 5-sinf. «Sharq» nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi, Toshkent, 2015
105

Urug‘ ekishda qo‘llaniladigan qurollar, moslamalar va mashinalar

Darslik: 211–212-betlar
MaqsadSeyalka (ekish mashinasi), uning turlari va qismlarini bilish.
Yangi so‘zlar
seyalka · seed drillsoshnik · coulter (furrow opener)urug‘ yashigi · seed boxko‘mgich · cover (furrow closer)
Tushuntirish

Seyalka urug‘ni qatorlarga kerakli miqdorda tashlaydi, bir xil oraliqda joylashtiradi va nam tuproqqa belgilangan chuqurlikda ko‘madi, ekish qatorlarini to‘g‘ri va tekis qiladi. Ular tor va keng qatorlab, kartoshka, uyalab va aniq urug‘ tashlab ekuvchi hamda makkajo‘xori, chigit, lavlagi, sabzavot, don uchun maxsus turlarga bo‘linadi; qatorli va qatorsiz (universal) turlari ham bor. Universal don seyalkasi donli va dukkakli ekinlar bilan birga mineral o‘g‘itni ham soladi. Seyalka qismlari: urug‘ yashiklari, ekish apparati (g‘altakli yoki diskli), urug‘ o‘tkazgichlar, soshniklar, ko‘mgichlar va g‘altaklar. Urug‘ yashikdagi disk orqali ajraladi, urug‘ o‘tkazgich orqali soshnikka tushadi. Soshnik pichoqlari tuproqni kesib egat ochadi, ponasimon zichlagich egat tagini zichlaydi, ko‘mgich esa egatni yumshoq tuproq bilan ko‘madi, g‘altak esa ustini zichlaydi. Ishlayotgan seyalka va traktor yoniga bolalar yaqinlashmaydi; faqat to‘xtatilgan, o‘chirilgan mashinani o‘qituvchi bilan ko‘radi.

💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Futbol maydonida chiziqlar tekis va bir xil masofada chiziladi, shunda o‘yin adolatli bo‘ladi. Ekinzorda ham qatorlar tekis bo‘lsa, parvarish qilish oson.

Kim ishlatadi

Dehqon, bog‘bon va sport maydoni xodimi tekis qator va masofalarni belgilaydi.

Bugun sinab ko‘ring

Qog‘ozga uch qator, har birida sakkiztadan nuqta bir xil masofada chizib, qatorlar tekisligini tekshiring.

Namunalar
Seyalka 3,6 m kenglikni qamraydi: 10 o‘tishda 36 m kenglikdagi maydon ekiladi.
Soshnik egat ochadi, ko‘mgich yopadi, g‘altak zichlaydi: ketma-ketlik – ochish, tashlash, yopish.
Sinfda faoliyat

Modellash: karton yashik, naycha va plastilindan seyalka ishlash tamoyilini ko‘rsating: yashik – urug‘, naycha – o‘tkazgich, plastilin pichoq – soshnik. Haqiqiy mashinaga tegmang.

Mashq
1
Seyalka nima vazifa bajaradi?
2
Seyalkaning qismlarini sanang.
3
Soshnik nima qiladi?
4
Nega ishlayotgan seyalkaga yaqin borilmaydi?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliKaram ko‘chatlarini himoya qilishHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →